Aşağıdaki cümlelerin hangisinde durum zarfı, eylemin yapılış şeklini diğerlerinden daha belirgin olarak göstermektedir?
A) O, her zaman dürüst davranır.
B) Çocuk, sevinçle bağırdı.
C) Ara sıra buraya uğrar.
D) Yarın görüşürüz.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, eylemin yapılış şeklini (nasıl yapıldığını) en belirgin şekilde gösteren durum zarfını bulmamız isteniyor. Durum zarfları, fiile sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap vererek eylemin niteliğini, özelliğini veya durumunu açıklayan kelimelerdir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) O, her zaman dürüst davranır.
- Bu cümlede "davranır" fiiline "Nasıl davranır?" diye sorduğumuzda "dürüst" cevabını alırız. "Dürüst" kelimesi bir durum zarfıdır ve eylemin yapılış şeklini belirtir. Ancak cümlede "her zaman" gibi bir sıklık zarfı da bulunmaktadır. "Dürüst" kelimesi eylemin genel bir niteliğini belirtse de, diğer seçenekle karşılaştırdığımızda daha belirgin bir anlık durumu ifade etmeyebilir.
- B) Çocuk, sevinçle bağırdı.
- Burada "bağırdı" fiiline "Nasıl bağırdı?" diye sorduğumuzda "sevinçle" cevabını alırız. "Sevinçle" kelimesi, çocuğun bağırma eylemini hangi duygu ve durum içinde gerçekleştirdiğini çok net ve belirgin bir şekilde ifade eden bir durum zarfıdır. Eylemin yapılış şeklini doğrudan ve güçlü bir şekilde gösterir.
- C) Ara sıra buraya uğrar.
- Bu cümlede "uğrar" fiiline "Nasıl uğrar?" diye sorduğumuzda bir cevap alamayız. "Ne sıklıkla uğrar?" diye sorduğumuzda "ara sıra" cevabını alırız. "Ara sıra" kelimesi bir sıklık zarfıdır (zaman zarfı türüdür), eylemin yapılış şeklini değil, yapılma sıklığını belirtir.
- D) Yarın görüşürüz.
- Burada "görüşürüz" fiiline "Nasıl görüşürüz?" diye sorduğumuzda bir cevap alamayız. "Ne zaman görüşürüz?" diye sorduğumuzda "yarın" cevabını alırız. "Yarın" kelimesi bir zaman zarfıdır, eylemin yapılış şeklini değil, yapılma zamanını belirtir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "sevinçle" kelimesinin "bağırmak" eyleminin nasıl yapıldığını, yani eylemin yapılış şeklini diğer seçeneklerdeki durum zarflarına göre çok daha belirgin ve doğrudan bir şekilde ifade ettiğini görüyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
