Temel büyüklükler bağımsız olarak tanımlanır ve diğer büyüklükler bu temel büyüklükler cinsinden ifade edilir.
Buna göre aşağıdaki büyüklüklerden hangisi türetilmiş büyüklüktür?
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözebilmek için temel büyüklükler ve türetilmiş büyüklükler arasındaki farkı çok iyi anlamamız gerekiyor. Haydi adım adım inceleyelim:
Temel büyüklükler, doğada bağımsız olarak tanımlanan ve başka hiçbir büyüklük cinsinden ifade edilemeyen büyüklüklerdir. Uluslararası Birim Sistemi (SI) tarafından kabul edilmiş 7 adet temel büyüklük vardır. Bunlar, tüm diğer fiziksel büyüklüklerin temelini oluşturur.
Bu 7 temel büyüklük şunlardır:
Kütle (birimi: kilogram, kg)
Işık Şiddeti (birimi: candela, cd)
Sıcaklık (birimi: kelvin, K)
Akım Şiddeti (birimi: amper, A)
Madde Miktarı (birimi: mol, mol)
Uzunluk (birimi: metre, m)
Zaman (birimi: saniye, s)
Bu büyüklükleri MİSKETZ (Kütle, Işık Şiddeti, Sıcaklık, Akım Şiddeti, Madde Miktarı, Uzunluk, Zaman) şeklinde kodlayarak aklınızda tutabilirsiniz.
Türetilmiş büyüklükler ise, temel büyüklükler kullanılarak matematiksel işlemler (çarpma, bölme vb.) yoluyla elde edilen büyüklüklerdir. Örneğin hız, kuvvet, alan, hacim, yoğunluk gibi birçok büyüklük türetilmiştir.
A) Zaman: Yukarıdaki listemizde de gördüğünüz gibi, zaman 7 temel büyüklükten biridir. Yani bağımsız bir büyüklüktür.
B) Uzunluk: Uzunluk da yine 7 temel büyüklükten biridir. Kendi başına tanımlanır.
C) Hacim: Hacim, bir cismin uzayda kapladığı yeri ifade eder. Örneğin, bir küpün hacmini bulmak için üç kenar uzunluğunu çarparız: $V = \text{uzunluk} \times \text{uzunluk} \times \text{uzunluk}$. Gördüğünüz gibi, hacim büyüklüğü "uzunluk" gibi temel bir büyüklüğün kendisiyle çarpılmasıyla elde edilmiştir. Bu nedenle hacim, türetilmiş bir büyüklüktür.
D) Sıcaklık: Sıcaklık da 7 temel büyüklükten biridir. Termometre ile doğrudan ölçülür ve başka büyüklükler cinsinden ifade edilmez.
Seçenekler arasında sadece Hacim, temel büyüklük olan uzunluktan türetilmiştir. Diğer seçenekler (Zaman, Uzunluk, Sıcaklık) temel büyüklüklerdir.
Cevap C seçeneğidir.
