Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümlede boş bırakılan yere doğru kelimeyi getirerek "özne-yüklem uyumu"nu sağlamamız isteniyor. Özne-yüklem uyumu, cümlenin öznesinin (işi yapanın) tekil mi çoğul mu olduğuna göre yüklemin (yapılan işin) de tekil mi çoğul mu olması gerektiğini ifade eder. Hadi adım adım inceleyelim:
- 1. Cümlenin öznesini bulalım: "Annem ve babam dün akşam ----." cümlesinde işi yapanlar "Annem ve babam"dır.
- 2. Öznenin tekil mi, çoğul mu olduğuna karar verelim: "Annem" tekil, "babam" tekil ama "Annem ve babam" bir araya geldiğinde iki kişiyi ifade ettiği için çoğul bir öznedir. Yani "onlar" anlamına gelir.
- 3. Özne-yüklem uyumu kuralını hatırlayalım: Türkçede özne çoğul ve insanlardan oluşuyorsa, yüklemin de çoğul olması gerekir. Yani "Annem ve babam" (onlar) için kullanacağımız fiil de "onlar"a uygun, çoğul çekimli olmalıdır.
- 4. Seçenekleri inceleyelim:
- A) sinemaya gitti: "gitti" kelimesi tekil bir çekimdir (o gitti). "Annem ve babam" çoğul olduğu için bu uymaz.
- B) alışveriş yaptılar: "yaptılar" kelimesi çoğul bir çekimdir (onlar yaptılar). "Annem ve babam" çoğul olduğu için bu seçenek özne-yüklem uyumunu doğru sağlar.
- C) yemek pişirdi: "pişirdi" kelimesi tekil bir çekimdir (o pişirdi). "Annem ve babam" çoğul olduğu için bu uymaz.
- D) kitap okudu: "okudu" kelimesi tekil bir çekimdir (o okudu). "Annem ve babam" çoğul olduğu için bu uymaz.
- 5. Doğru seçeneği belirleyelim: Yaptığımız incelemeler sonucunda, "Annem ve babam" çoğul öznesine uygun olan çoğul yüklem "yaptılar" kelimesidir.
Cevap B seçeneğidir.
