Aşağıdaki tabloda dört farklı bölgeye ait bazı özellikler verilmiştir. Hangi bölgede heyelan riski en yüksektir?
A) Bölge 1: Düşük eğim, zengin bitki örtüsü
B) Bölge 2: Yüksek eğim, yoğun yağış, kil tabakası
C) Bölge 3: Orta eğim, kumlu toprak, az yağış
D) Bölge 4: Düzlük, killi toprak, orta yağış
Heyelan (toprak kayması), yamaçtaki toprağın, kayacın veya yapay dolgu malzemesinin kütle halinde aşağı doğru hareket etmesidir. Bu doğal afetin meydana gelmesinde birçok faktör etkili olur. Şimdi, verilen bölgelerin özelliklerini heyelan riskini artıran veya azaltan faktörler açısından inceleyelim:
- Heyelan Riskini Artıran Temel Faktörler:
- Yüksek Eğim: Yamaç ne kadar dikse, yerçekiminin etkisiyle malzemenin aşağı kayma potansiyeli o kadar artar.
- Yoğun Yağış: Yağış, toprağın içine sızarak ağırlığını artırır ve toprak tanecikleri arasındaki sürtünmeyi azaltır. Bu da toprağın kayganlaşmasına ve tutunma gücünü kaybetmesine neden olur.
- Kil Tabakası: Kil, suyu emme kapasitesi yüksek olan bir toprak türüdür. Suyla doygun hale geldiğinde şişer, ağırlaşır ve kayganlaşarak toprağın stabilitesini ciddi şekilde bozar.
- Bitki Örtüsünün Azlığı: Bitki kökleri toprağı tutarak erozyonu ve kaymayı önler. Bitki örtüsünün az olduğu alanlarda toprak daha savunmasızdır.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- A) Bölge 1: Düşük eğim, zengin bitki örtüsü
- Düşük eğim, heyelan riskini azaltan bir faktördür.
- Zengin bitki örtüsü, kökleriyle toprağı tuttuğu için heyelan riskini önemli ölçüde düşürür.
- Bu bölgede heyelan riski oldukça düşüktür.
- B) Bölge 2: Yüksek eğim, yoğun yağış, kil tabakası
- Yüksek eğim, heyelan için çok uygun bir zemindir.
- Yoğun yağış, toprağın ağırlığını artırır ve kayganlaşmasına neden olur.
- Kil tabakası, suyu emerek şişer ve kayganlaşır, bu da toprağın tutunma gücünü yok eder.
- Bu üç faktörün bir araya gelmesi, heyelan riskini en üst düzeye çıkarır.
- C) Bölge 3: Orta eğim, kumlu toprak, az yağış
- Orta eğim, düşük eğime göre daha riskli olsa da, yüksek eğim kadar değildir.
- Kumlu toprak, suyu kil kadar tutmaz ve daha iyi drene olur, bu da kil tabakasına göre daha az risklidir.
- Az yağış, toprağın suyla doygun hale gelmesini engeller ve risk faktörünü düşürür.
- Bu bölgede heyelan riski, B seçeneğine göre daha düşüktür.
- D) Bölge 4: Düzlük, killi toprak, orta yağış
- Düzlük, heyelan için gerekli olan eğimin olmaması anlamına gelir. Eğim olmadığı için toprak kütlesinin aşağı doğru hareket etme potansiyeli yok denecek kadar azdır.
- Killi toprak ve orta yağış, eğim olmaması nedeniyle heyelan riskini artıran faktörler olmaktan çıkar.
- Bu bölgede heyelan riski yok denecek kadar düşüktür.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, yüksek eğim, yoğun yağış ve kil tabakasının bir arada bulunduğu Bölge 2, heyelan riskinin en yüksek olduğu bölgedir.
Cevap B seçeneğidir.
