Hareket Ordusu'nun İstanbul'a gelişi sırasında yaşanan en önemli siyasi gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi
B) Yeni bir anayasanın kabulü
C) İttihat ve Terakki'nin dağılması
D) Halifeliğin kaldırılması
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle Hareket Ordusu'nun İstanbul'a gelişinin hangi tarihi olaya denk geldiğini ve bu olayın temel dinamiklerini hatırlamamız gerekiyor.
- Hareket Ordusu ve 31 Mart Vakası: 1908'de II. Meşrutiyet ilan edilmiş ve Kanun-i Esasi (Anayasa) yeniden yürürlüğe girmişti. Ancak bu durumdan rahatsız olan bazı kesimler, 13 Nisan 1909'da (Rumi takvime göre 31 Mart) İstanbul'da bir isyan başlattı. Bu isyan, meşrutiyet rejimine karşı çıkan ve şeriat yanlısı olduğu iddia edilen bir ayaklanmaydı. Selanik'te kurulan ve komutanlığını Mahmut Şevket Paşa'nın yaptığı Hareket Ordusu, bu isyanı bastırmak ve meşrutiyeti korumak amacıyla İstanbul'a geldi.
- A) II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi: Hareket Ordusu, isyanı bastırdıktan sonra, isyanın çıkışında II. Abdülhamid'in etkisinin olduğu veya isyanı önlemede yetersiz kaldığı gerekçesiyle, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin de etkisiyle, Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesine karar verildi. Bu karar, Hareket Ordusu'nun İstanbul'a gelişinin hemen ardından yaşanan ve Osmanlı siyasi tarihinde bir dönüm noktası olan en önemli siyasi gelişmeydi. Yerine V. Mehmet Reşat tahta çıkarıldı.
- B) Yeni bir anayasanın kabulü: Yeni bir anayasa kabulü değil, 1876 Kanun-i Esasi'nin 1908'de yeniden yürürlüğe girmesi ve ardından 1909'da bazı maddelerinde değişiklikler yapılması söz konusudur. Bu değişiklikler, Hareket Ordusu'nun gelişiyle eş zamanlı olmaktan çok, isyanın bastırılmasının ardından Meşrutiyet rejimini güçlendirme çabalarının bir parçasıydı. Ancak "yeni bir anayasanın kabulü" ifadesi bu dönemi tam olarak yansıtmamaktadır ve Hareket Ordusu'nun gelişiyle doğrudan bağlantılı en önemli siyasi gelişme değildir.
- C) İttihat ve Terakki'nin dağılması: Tam aksine, 31 Mart Vakası'nın bastırılması ve II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesiyle İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin siyasi gücü ve etkisi daha da artmıştır. Cemiyet, bu olaydan sonra Osmanlı siyasetinde daha belirleyici bir rol oynamaya başlamıştır. Dağılması çok daha sonra, I. Dünya Savaşı'nın sonunda gerçekleşmiştir.
- D) Halifeliğin kaldırılması: Halifelik, Osmanlı Devleti'nin yıkılmasının ardından, Türkiye Cumhuriyeti döneminde, 1924 yılında kaldırılmıştır. Bu olay, Hareket Ordusu'nun İstanbul'a gelişinden çok daha sonraki bir döneme aittir.
Bu bilgiler ışığında, Hareket Ordusu'nun İstanbul'a gelişi sırasında yaşanan en önemli siyasi gelişmenin II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesi olduğu açıktır.
Cevap A seçeneğidir.
