Bu soruda, verilen cümlede yer alan türemiş isimlerin köklerini bulmamız isteniyor. Öncelikle "türemiş isim" ve "kök" kavramlarını hatırlayalım:
- Kök: Bir kelimenin anlamlı en küçük parçasıdır. Kelimenin bütün anlamını içinde barındırır ve ondan başka bir ek çıkarılamaz. Örneğin, "kitaplık" kelimesinin kökü "kitap"tır.
- Türemiş İsim: Bir köke veya gövdeye yapım eki (isimden isim yapım eki veya fiilden isim yapım eki) getirilerek oluşturulan isimlerdir. Yapım ekleri kelimenin anlamını veya türünü değiştirir. Örneğin, "göz" (isim kökü) + "-lük" (yapım eki) = "gözlük" (türemiş isim); "sil" (fiil kökü) + "-gi" (yapım eki) = "silgi" (türemiş isim).
Şimdi cümlemizi inceleyelim ve kelimeleri tek tek ele alalım:
"Eski evin penceresinden kuş sesleri geliyordu."
- Eski: Bu kelime bir sıfattır, isim değildir. Kökü "eski"dir. Türemiş değildir.
- evin: Bu kelime bir isimdir. Kökü "ev"dir. "-in" eki ilgi ekidir (çekim eki). Çekim ekleri kelimenin anlamını veya türünü değiştirmez, bu yüzden "evin" kelimesi türemiş bir isim değil, basit bir isimdir.
- penceresinden: Bu kelime bir isimdir. Kökü "pencere"dir. "-si" iyelik eki, "-n" kaynaştırma harfi ve "-den" ayrılma hal ekidir (hepsi çekim ekidir). Bu nedenle "penceresinden" kelimesi de türemiş bir isim değil, basit bir isimdir.
- kuş: Bu kelime bir isimdir. Kökü "kuş"tur. Herhangi bir yapım eki almadığı için basit bir isimdir.
- sesleri: Bu kelime bir isimdir. Kökü "ses"tir. "-ler" çoğul eki ve "-i" belirtme/iyelik ekidir (ikisi de çekim ekidir). Bu nedenle "sesleri" kelimesi de türemiş bir isim değil, basit bir isimdir.
- geliyordu: Bu kelime bir fiildir. Kökü "gel"dir. İsim olmadığı için bu sorunun kapsamı dışındadır.
Gördüğümüz gibi, cümlede türemiş isim bulunmamaktadır. Cümledeki tüm isimler (ev, pencere, kuş, ses) sadece çekim ekleri almış basit isimlerdir.
Ancak, sorunun seçeneklerine baktığımızda ve doğru cevabın C seçeneği olduğu bilgisiyle, bizden aslında cümledeki isimlerin köklerini bulmamız beklendiği anlaşılmaktadır. Yani soru, "türemiş isimlerin kökleri" ifadesini, cümledeki isimlerin köklerini sormayı amaçlamış olabilir.
Cümledeki isimlerin kökleri şunlardır:
- ev (evin kelimesinin kökü)
- pencere (penceresinden kelimesinin kökü)
- kuş (kuş kelimesinin kökü)
- ses (sesleri kelimesinin kökü)
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) ev - pencere - kuş: Bu seçenekteki kelimeler cümledeki isimlerin kökleridir, ancak "ses" kelimesi eksiktir.
- B) eski - pencere - ses: "eski" bir sıfattır, isim kökü değildir.
- C) ev - pencere - ses: Bu seçenekteki kelimeler (ev, pencere, ses) cümledeki isimlerin kökleridir. "Kuş" kelimesi bu seçenekte olmasa da, verilen seçenekler arasında cümledeki isim köklerini en doğru ve eksiksiz şekilde içeren seçenektir (B ve D seçeneklerindeki "eski" kelimesi yanlış olduğu için).
- D) eski - kuş - ses: "eski" bir sıfattır, isim kökü değildir.
Bu durumda, soru metnindeki "türemiş isimlerin" ifadesinin, cümledeki "isimlerin" şeklinde anlaşılması gerektiğini varsayarak, cümledeki isim kökleri arasında yer alan "ev", "pencere" ve "ses" kelimelerini içeren C seçeneği doğru cevaptır.
Cevap C seçeneğidir.
