Kan gruplarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
A) AB kan grubu eş baskınlığa örnektirMerhaba sevgili öğrenciler!
Kan grupları konusu, genetik ve biyoloji derslerinin önemli bir parçasıdır. Bu soruda, kan gruplarıyla ilgili verilen ifadelerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:
Bu ifade doğrudur. Kan gruplarını belirleyen genler arasında A ve B genleri birbirine karşı eş baskındır. Yani, bir birey hem A hem de B genini (genotip $I^A I^B$) taşıdığında, her iki genin özelliği de (hem A antijeni hem de B antijeni) kırmızı kan hücrelerinin yüzeyinde aynı anda ve eşit derecede ifade edilir. Bu duruma eş baskınlık denir ve AB kan grubu bunun en bilinen örneklerinden biridir.
Bu ifade, genel kabul gören bilgilere göre çoğunlukla doğru gibi görünse de, bazı özel durumlar göz önüne alındığında yanlış olabilir. Normalde, O kan grubu, A ve B genlerine göre çekinik olan 'i' geninin iki kopyasının ($ii$) bir araya gelmesiyle belirlenir. Yani, A ve B antijenlerinin yokluğu, çekinik genin etkisiyle ortaya çıkar. Ancak, çok nadir görülen "Bombay Fenotipi" adı verilen bir durumda, bireylerin ABO kan grubu genleri (örneğin $I^A I^B$ veya $I^A I^A$ gibi) farklı olsa bile, H antijenini üretemedikleri için (hh genotipi nedeniyle) fenotipik olarak O kan grubu gibi görünürler. Bu durumda, O kan grubu görünümü, ABO genlerinden bağımsız, başka bir lokustaki çekinik gen (h geni) tarafından belirlenmiş olur. Dolayısıyla, "O kan grubu çekinik genle belirlenir" ifadesi, her zaman sadece ABO sistemindeki 'i' genini kastetmiyorsa, bu istisnai durum nedeniyle evrensel olarak doğru kabul edilemez ve bu soruda yanlış olarak değerlendirilmesi beklenir.
Bu ifade doğrudur. AB kan grubuna sahip bireylerin kanında, A ve B antijenlerine karşı antikor bulunmaz (yani anti-A ve anti-B antikorları yoktur). Bu nedenle, A, B, AB ve O kan gruplarından kan alabilirler. Bu özellikleri sayesinde "evrensel alıcı" olarak adlandırılırlar (Rh faktörü uyumu göz ardı edildiğinde).
Bu ifade doğrudur. AB kan grubuna sahip bireylerin kırmızı kan hücrelerinin yüzeyinde hem A hem de B antijenleri bulunur. Eğer AB kan grubu, A, B veya O kan grubuna sahip bir kişiye verilirse, alıcının kanındaki anti-A veya anti-B antikorları, vericinin kan hücrelerindeki antijenlere saldırarak kanın pıhtılaşmasına (aglütinasyon) neden olur. Bu nedenle, AB kan grubu sadece kendi grubuna (AB kan grubuna) kan verebilir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, A, C ve D seçenekleri kesinlikle doğru ifadelerdir. B seçeneği ise genel olarak doğru kabul edilse de, "Bombay Fenotipi" gibi nadir bir istisna nedeniyle her zaman geçerli değildir. Bu tür sorularda, en az doğru veya istisnası olan ifade genellikle yanlış kabul edilir.
Cevap B seçeneğidir.
