Kaynaştırma harfleri (Koruyucu ünsüz) nedir Test 2

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kaynaştırma harfi (koruyucu ünsüz) kullanılmamıştır?

A) Okulun bahçesinde oynuyorlar.
B) Yemekten sonra elmaları yedik.
C) Evin kapısı açık kalmış.
D) Bu konuyu arkadaşıma anlattım.

Bugünkü sorumuzda, Türkçenin önemli ses olaylarından biri olan kaynaştırma harflerini (koruyucu ünsüzleri) bulmayı öğreneceğiz. Kaynaştırma harfleri, Türkçede iki ünlü harfin yan yana gelmesini engellemek için kullanılan ünsüzlerdir. Bunlar Y, Ş, S, N harfleridir (genellikle "yaşasın" kelimesiyle akılda tutulur).

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve hangi cümlede kaynaştırma harfi olup olmadığını bulalım:

• A) Okulun bahçesinde oynuyorlar.

  Bu cümlede "bahçesinde" kelimesine dikkat edelim. Kelimenin kökü "bahçe" (ünlü ile bitiyor).

  "bahçe" + "-si" (iyelik eki): Burada iki ünlü arasına 's' kaynaştırma harfi girmiştir (bahçe-s-i).

  "bahçesi" + "-nde" (bulunma hali eki): Burada da iki ünlü arasına 'n' kaynaştırma harfi girmiştir (bahçesi-n-de).

  Yani bu cümlede kaynaştırma harfi kullanılmıştır.

• B) Yemekten sonra elmaları yedik.

  Bu cümledeki kelimeleri tek tek inceleyelim:

  "Yemekten": "Yemek" (ünsüzle bitiyor) + "-ten" (ünsüzle başlıyor). İki ünlü yan yana gelmediği için kaynaştırma harfi yoktur.

  "sonra": Ek almamış bir kelime, kaynaştırma harfi yoktur.

  "elmaları": "Elma" (ünlü ile bitiyor) + "-lar" (ünsüzle başlıyor) + "-ı" (ünlü ile başlıyor). "Elmalar" kelimesi ünsüzle bittiği için "-ı" ekiyle arasında kaynaştırma harfi gerekmemiştir. Bu kelimede kaynaştırma harfi yoktur.

  "yedik": "Ye-" (fiil kökü, ünlü ile bitiyor) + "-dik" (ünsüzle başlıyor). İki ünlü yan yana gelmediği için kaynaştırma harfi yoktur.

  Bu cümlede hiçbir kelimede kaynaştırma harfi kullanılmamıştır.

• C) Evin kapısı açık kalmış.

  Bu cümlede "kapısı" kelimesine bakalım. Kelimenin kökü "kapı" (ünlü ile bitiyor).

  "kapı" + "-sı" (iyelik eki): Burada iki ünlü arasına 's' kaynaştırma harfi girmiştir (kapı-s-ı).

  Yani bu cümlede kaynaştırma harfi kullanılmıştır.

• D) Bu konuyu arkadaşıma anlattım.

  Bu cümlede "konuyu" kelimesine bakalım. Kelimenin kökü "konu" (ünlü ile bitiyor).

  "konu" + "-yu" (belirtme hali eki): Burada iki ünlü arasına 'y' kaynaştırma harfi girmiştir (konu-y-u).

  Yani bu cümlede kaynaştırma harfi kullanılmıştır.

Yukarıdaki detaylı incelemeler sonucunda, sadece B seçeneğindeki cümlede kaynaştırma harfi kullanılmadığını görmüş olduk.

Cevap B seçeneğidir.