Bir öğrenci, "Allah her şeyi önceden takdir etmiştir, o halde bizim çalışmamızın ne anlamı var?" diye soruyor.
Bu öğrenciye verilebilecek en uygun cevap aşağıdakilerden hangisidir?
A) Zaten her şey önceden belirlenmiştir, çalışmanın gerçekten anlamı yoktur
B) Kader, Allah'ın bilgisi dahilinde olacakları bilmesidir, bizim seçimlerimiz de bu bilginin içindedir
C) Sadece ibadetler kaderimizi değiştirebilir, diğer çabaların etkisi yoktur
D) Kader sadece doğum ve ölüm gibi konuları kapsar, diğer şeyler bize bağlıdır
Sevgili öğrencim, bu çok önemli ve üzerinde düşünülmesi gereken bir soru. İnsanlık tarihi boyunca birçok kişinin aklını kurcalamış, derin bir konuya parmak basıyorsun. "Allah her şeyi önceden takdir etmiştir, o halde bizim çalışmamızın ne anlamı var?" sorusu, kader ve irade arasındaki ilişkiyi anlamakla ilgilidir. Şimdi bu konuyu adım adım açıklayalım:
- Kader Nedir?
Kader, Allah'ın sonsuz ilmiyle, evrende olacak her şeyi, zamanı, yeri ve özellikleriyle birlikte önceden bilmesi ve takdir etmesidir. Yani Allah, her şeyi olmadan önce bilir. Bu bilgi, O'nun kusursuz ve eksiksiz ilminin bir sonucudur.
- İnsan İradesi ve Sorumluluğu:
İslam inancına göre, Allah insana akıl ve irade (seçme özgürlüğü) vermiştir. Bizler, iyi ile kötü, doğru ile yanlış arasında seçim yapabilme yeteneğine sahibiz. Allah, bizim hangi seçimi yapacağımızı önceden bilir, ancak bu bilgi, bizi o seçimi yapmaya zorlamaz. Tıpkı bir öğretmenin, hangi öğrencisinin sınavdan geçeceğini önceden tahmin etmesi gibi, bu tahmin öğrencinin çalışmasını veya çalışmamasını etkilemez, sadece öğretmenin bilgisidir.
- Çalışmanın Anlamı:
Bizim çalışmamız, çabalamamız ve dua etmemiz, kaderin bir parçasıdır. Allah, bizim ne yapacağımızı bildiği gibi, bizim çabalarımızın sonuçlarını da bilir. Bizim çalışmamız, Allah'ın bize verdiği iradeyi kullanmamız ve O'nun koyduğu yasalara (sünnetullah) uygun hareket etmemiz demektir. Örneğin, bir tohum ekmeden ürün beklemek, bir sınava çalışmadan başarılı olmayı ummak, Allah'ın evrene koyduğu düzenle çelişir. Bizim görevimiz, bize verilen imkanları en iyi şekilde kullanarak çaba göstermektir. Sonuç ise Allah'ın takdirindedir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Zaten her şey önceden belirlenmiştir, çalışmanın gerçekten anlamı yoktur: Bu görüş, İslam'ın teşvik ettiği çalışma, çabalama ve sorumluluk alma prensiplerine tamamen aykırıdır. Bu, "fatalizm" olarak bilinen, insanı pasifliğe iten yanlış bir anlayıştır.
- B) Kader, Allah'ın bilgisi dahilinde olacakları bilmesidir, bizim seçimlerimiz de bu bilginin içindedir: Bu seçenek, kaderin en doğru ve dengeli tanımını yapar. Allah'ın ilmi sonsuzdur ve bizim özgür irademizle yapacağımız seçimleri de kapsar. Bu, Allah'ın bizi zorladığı anlamına gelmez, sadece O'nun her şeyi bildiği anlamına gelir. Bizim seçimlerimiz gerçektir ve onlardan sorumluyuz.
- C) Sadece ibadetler kaderimizi değiştirebilir, diğer çabaların etkisi yoktur: İbadetler elbette çok önemlidir ve kader üzerinde etkisi olabilir (örneğin dua ile), ancak bu, diğer çabaların (ders çalışmak, iş yapmak, iyilik yapmak vb.) anlamsız olduğu anlamına gelmez. İslam, hayatın her alanında çabayı ve gayreti teşvik eder.
- D) Kader sadece doğum ve ölüm gibi konuları kapsar, diğer şeyler bize bağlıdır: Kader kavramı, doğum ve ölüm gibi temel olayları kapsadığı gibi, evrendeki tüm olayları ve bizim seçimlerimizi de Allah'ın ilmi dahilinde kapsar. Bu seçenek, kaderin kapsamını gereğinden fazla daraltır.
Bu açıklamalar ışığında, en doğru ve kapsamlı cevabın B seçeneği olduğu açıktır. Bizim çalışmamızın anlamı, Allah'ın bize verdiği iradeyi kullanmak, O'nun koyduğu sebeplere sarılmak ve bu çabaların sonucunda O'na tevekkül etmektir. Unutma ki, Allah bizden çabayı ister, sonucu değil. Çünkü sonuç O'nun elindedir.
Cevap B seçeneğidir.
