"Güneşin doğması ve batması, mevsimlerin oluşması Allah'ın koyduğu bir düzen içinde gerçekleşir. Bu düzen ezelde belirlenmiş ve zamanı geldiğinde yaratılmaktadır."
Bu açıklamada vurgulanan kavramlar aşağıdakilerden hangisidir?
A) İrade - Tevekkül
B) Kader - Kaza
C) Cüz'i irade - Külli irade
D) Hayır - Şer
Sevgili öğrenciler, bu soru İslam inancının temel kavramlarından olan kader ve kaza konularını anlamamızı istiyor. Haydi, soruyu adım adım inceleyelim ve doğru cevaba ulaşalım.
- Öncelikle sorudaki açıklamayı dikkatlice okuyalım: "Güneşin doğması ve batması, mevsimlerin oluşması Allah'ın koyduğu bir düzen içinde gerçekleşir. Bu düzen ezelde belirlenmiş ve zamanı geldiğinde yaratılmaktadır."
- Açıklamanın ilk kısmı, evrendeki her şeyin bir düzene göre işlediğini belirtiyor. Bu düzenin kaynağı Allah'tır.
- Açıklamanın ikinci kısmı çok önemli: "Bu düzen ezelde belirlenmiş..." Burada "ezelde belirlenmiş" ifadesi, Allah'ın her şeyi önceden, sonsuz ilmiyle bilip takdir etmesini, yani Kader kavramını işaret eder. Kader, Allah'ın evrende olacak her şeyi bir ölçüye, düzene ve programa göre belirlemesidir.
- Açıklamanın devamı ise "...ve zamanı geldiğinde yaratılmaktadır." Bu ifade de, Allah'ın ezelde takdir ettiği şeylerin zamanı geldiğinde meydana gelmesini, yaratılmasını, yani Kaza kavramını anlatır. Kaza, kaderde belirlenen şeylerin gerçekleşmesidir.
- Şimdi seçeneklere bakalım:
- A) İrade - Tevekkül: İrade, dilemek ve seçmek anlamına gelir. Tevekkül ise bir işi yaparken gerekli çabayı gösterdikten sonra Allah'a güvenmek ve sonucu O'na bırakmaktır. Açıklama bu kavramları vurgulamıyor.
- B) Kader - Kaza: Kader, Allah'ın her şeyi ezelde takdir etmesi; Kaza ise bu takdir edilenlerin zamanı gelince yaratılmasıdır. Açıklamadaki "ezelde belirlenmiş" ve "zamanı geldiğinde yaratılmaktadır" ifadeleri tam olarak bu kavramları karşılamaktadır.
- C) Cüz'i irade - Külli irade: Cüz'i irade, insanın sınırlı seçme özgürlüğü; Külli irade ise Allah'ın sınırsız ve mutlak iradesidir. Açıklama, irade türlerinden ziyade, evrendeki düzenin işleyiş mekanizmasını anlatıyor.
- D) Hayır - Şer: Hayır, iyilik; Şer ise kötülük anlamına gelir. Bu kavramlar, olayların ahlaki boyutunu ifade ederken, açıklama evrenin yaratılış ve işleyiş düzenini vurgulamaktadır.
- Bu durumda, verilen açıklama evrenin işleyişindeki ilahi düzenin ezelde belirlenmesi (Kader) ve zamanı geldiğinde gerçekleşmesi (Kaza) kavramlarını en doğru şekilde ifade etmektedir.
Cevap B seçeneğidir.
