Aşağıdaki örneklerden hangisinde hem kader hem de kaza birlikte görülmektedir?
A) Bir tohumun ağaç olma potansiyeli taşıması
B) Yağmurun yağması ve toprağın bu yağmurdan faydalanması
C) Allah'ın bir insanın ne zaman doğup ne zaman öleceğini bilmesi ve bu kişinin belirlenen zamanda doğup ölmesi
D) İnsanın iyilik veya kötülük yapmaya karar vermesi
Sevgili öğrenciler, bu soruyu doğru bir şekilde çözebilmek için öncelikle "kader" ve "kaza" kavramlarının ne anlama geldiğini çok iyi anlamamız gerekiyor.
- Kader: Allah'ın, ezelden ebede kadar olacak her şeyi ilmiyle bilip takdir etmesi, planlaması ve bir ölçüye göre düzenlemesidir. Yani, her şeyin nasıl, ne zaman ve nerede olacağının Allah tarafından belirlenmesidir.
- Kaza: Allah'ın ezelde takdir ettiği (kader) şeylerin zamanı gelince meydana gelmesi, gerçekleşmesidir. Yani, kaderde belirlenen planın fiilen ortaya çıkmasıdır.
Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında inceleyelim:
- A) Bir tohumun ağaç olma potansiyeli taşıması: Bu durum, Allah'ın yaratma kanunları ve her şeye bir potansiyel vermesiyle ilgilidir. Tohumun ağaç olma potansiyeli taşıması kaderdir (Allah'ın bu potansiyeli takdir etmesi). Ancak bu seçenekte, bu potansiyelin fiilen gerçekleştiği (kaza) açıkça belirtilmemiştir. Sadece bir potansiyelden bahsedilmektedir.
- B) Yağmurun yağması ve toprağın bu yağmurdan faydalanması: Yağmurun yağması ve toprağın faydalanması, Allah'ın koyduğu doğal kanunlar çerçevesinde gerçekleşen olaylardır. Yağmurun yağma zamanı ve faydası Allah'ın takdiridir (kader). Yağmurun fiilen yağması ve toprağın faydalanması ise kazadır. Bu seçenekte hem kader hem de kaza unsurları bulunmakla birlikte, C seçeneği kader ve kazayı daha net ve kişisel bir örnek üzerinden açıklamaktadır.
- C) Allah'ın bir insanın ne zaman doğup ne zaman öleceğini bilmesi ve bu kişinin belirlenen zamanda doğup ölmesi:
Bu seçenekte iki önemli aşama bulunmaktadır:
Birincisi, Allah'ın bir insanın ne zaman doğup ne zaman öleceğini bilmesi ve takdir etmesi. Bu, o kişinin hayatıyla ilgili Allah'ın ezeldeki planı ve bilgisidir, yani kaderdir.
İkincisi, bu kişinin belirlenen zamanda doğup ölmesi. Bu da Allah'ın takdir ettiği bu planın, yani kaderin fiilen gerçekleşmesidir. Bu da kazadır.
Bu seçenek, kaderin (Allah'ın bilmesi ve takdir etmesi) ve kazanın (bu takdirin gerçekleşmesi) birbirini takip eden ve tamamlayan iki aşamasını çok açık bir şekilde göstermektedir.
- D) İnsanın iyilik veya kötülük yapmaya karar vermesi: Bu durum, insanın iradesi (seçme özgürlüğü) ile ilgilidir. İnsan bir şeyi yapmaya karar verir, Allah da onun bu kararını yaratır. Allah insanın neye karar vereceğini bilir (kader), ancak kararı veren insanın kendisidir. Bu seçenek, kader ve kazanın doğrudan birbiriyle ilişkili olduğu bir olaydan ziyade, insanın sorumluluğunu ve iradesini vurgular.
Yukarıdaki açıklamalara göre, kader ve kazanın en net ve eksiksiz bir şekilde birlikte görüldüğü örnek C seçeneğidir.
Cevap C seçeneğidir.
