Kader ve kaza ile ilgili aşağıdaki karşılaştırmalardan hangisi doğrudur?
A) Kader geçmişte olan, kaza gelecekte olacak olaylarla ilgilidirSevgili öğrenciler, kader ve kaza kavramları, inancımızın temel taşlarından ikisidir ve birbirleriyle yakından ilişkilidir. Bu soruyu doğru cevaplamak için her iki kavramın da ne anlama geldiğini ve aralarındaki farkı iyi anlamamız gerekiyor.
Kader, Allah'ın sonsuz ilmiyle, evrende geçmişten geleceğe kadar olacak her şeyi, zamanını, yerini, özelliklerini ve nasıl olacağını ezelden (başlangıcı olmayan zamandan) bilmesi, takdir etmesi ve Levh-i Mahfuz'da (korunmuş levha) yazmasıdır. Yani kader, Allah'ın her şeyi önceden belirlediği ilahi bir plan, bir programdır.
Kaza ise, Allah'ın ezelde takdir ettiği ve Levh-i Mahfuz'da yazdığı şeylerin, zamanı gelince, ilahi irade ve kudretle yaratılması, meydana gelmesidir. Bir başka deyişle, kaza, kaderde belirlenmiş olan planın, zamanı geldiğinde gerçekleşmesidir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu ifade yanlıştır. Kader, Allah'ın zamandan münezzeh (üstün) ilmi olduğu için hem geçmişi, hem şimdiyi, hem de geleceği kapsar. Kaza ise olayların gerçekleşme anıyla ilgilidir; bu gerçekleşme geçmişte de olmuş olabilir, şimdi de oluyor olabilir, gelecekte de olacaktır. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
Bu ifade, kader ve kaza arasındaki ilişkiyi en doğru şekilde özetlemektedir. Kader, Allah'ın her şeyi önceden bilip takdir etmesi, yani bir plan çizmesidir. Kaza ise, bu planın zamanı geldiğinde Allah'ın yaratmasıyla gerçekleşmesi, yani uygulanmasıdır. Bu tanım, yukarıda yaptığımız açıklamalarla tamamen örtüşmektedir.
Bu ifade de yanlıştır. Hem kader hem de kaza, hem insan iradesiyle gerçekleşen olayları (insanın seçimi sonrası eylemin yaratılması), hem de doğa olaylarını kapsar. Allah'ın ilmi ve kudreti her şeyi kuşatır.
Bu ifade de doğru değildir. Allah'ın ezeldeki ilmi ve takdiri olan Kader, Allah katında değişmezdir. Ancak bazı dualar veya sadakalar gibi amellerin, Levh-i Mahfuz'daki yazılı olanı değil, Levh-i Mahv ve İsbat'taki (silme ve yazma levhası) bazı detayları değiştirebileceği düşüncesi vardır, bu da yine Allah'ın ilmi dahilindedir. Kaza ise zaten gerçekleşmiş olan veya gerçekleşecek olan olaylardır. Gerçekleştiği anda kesinleşir. Genel anlamda kaderin kendisi Allah'ın ezeldeki ilmi olduğu için değişmezdir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, kaderin ilahi bir plan, kazanın ise bu planın gerçekleşmesi olduğu en doğru ifadedir.
Cevap B seçeneğidir.
