4. "Bu konudaki bütün kararlar, yönetim kurulu _____." cümlesinde boş bırakılan yere aşağıdakilerden hangisi getirilirse özne-yüklem uyumsuzluğu oluşmaz?
A) tarafından alındı
B) üyelerince alındılar
C) üyeleri tarafından alındı
D) tarafından alındılar
Öncelikle sorudaki cümleyi inceleyelim: "Bu konudaki bütün kararlar, yönetim kurulu _____."
Cümlenin öznesi "Bu konudaki bütün kararlar"dır. "Kararlar" kelimesi çoğul ve cansız bir varlığı (kavramı) ifade etmektedir.
Türkçede, cansız varlıkları veya soyut kavramları ifade eden çoğul öznelerle birlikte genellikle tekil yüklem kullanılır. Örneğin, "Kuşlar uçtu." (doğru) yerine "Kuşlar uçtular." (yanlış/tercih edilmez) denmez. Aynı şekilde, "Kitaplar okundu." denir, "Kitaplar okundular." denmez.
Şimdi seçeneklerdeki yüklemleri bu kurala göre değerlendirelim:
A) tarafından alındı: Yüklem "alındı" tekildir. Bu, cansız çoğul özne ("kararlar") ile uyumludur. "Yönetim kurulu tarafından" ifadesi de edilgen çatılı bir cümlede eylemi gerçekleştiren kurumu doğru şekilde belirtir.
B) üyelerince alındılar: Yüklem "alındılar" çoğuldur. Cansız çoğul özne ("kararlar") ile çoğul yüklem kullanılması özne-yüklem uyumsuzluğuna yol açar.
C) üyeleri tarafından alındı: Yüklem "alındı" tekildir. Bu kısım özneyle uyumludur. Ancak, boşluğa "üyeleri tarafından" getirilmesi, cümlenin anlamını "yönetim kurulu üyeleri tarafından" şeklinde değiştirir. Soru, "yönetim kurulu" ifadesini doğrudan eylemin faili olarak tamamlamamızı istemektedir. "Yönetim kurulu tarafından" ifadesi daha doğrudan bir tamamlamadır.
D) tarafından alındılar: Yüklem "alındılar" çoğuldur. Cansız çoğul özne ("kararlar") ile çoğul yüklem kullanılması özne-yüklem uyumsuzluğuna yol açar.
Bu durumda, hem özne-yüklem uyumunu sağlayan (tekil yüklem kullanan) hem de cümlenin anlam bütünlüğünü ve yapısını en doğru şekilde tamamlayan seçenek A'dır. "Yönetim kurulu tarafından alındı" ifadesi, "kararlar" (cansız çoğul) öznesiyle "alındı" (tekil) yüklemini doğru bir şekilde birleştirir ve edilgen çatılı cümlenin failini ("yönetim kurulu") doğru bir edatla ("tarafından") belirtir.
