Bir tümsek aynada cisim aynaya çok yakın konumdayken oluşan görüntü ile cisim aynadan çok uzaktayken oluşan görüntü karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
A) Her iki durumda da görüntü aynı büyüklüktedir
B) Cisim aynaya yakınken görüntü daha büyüktür
C) Cisim aynadan uzakken görüntü daha büyüktür
D) Görüntü büyüklüğü cismin konumundan bağımsızdır
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için tümsek (dışbükey) aynaların görüntü oluşturma özelliklerini hatırlayalım. Tümsek aynalar, günlük hayatta araç dikiz aynaları veya güvenlik aynaları gibi geniş bir görüş alanı sağlamak amacıyla kullanılırlar. Bu aynaların en önemli özelliği, her zaman sanal (gerçek olmayan), düz ve cisimden küçük görüntüler oluşturmalarıdır.
- Cisim Aynadan Çok Uzaktayken (Sonsuzda Gibi): Cisim tümsek aynadan çok uzaktayken, gelen ışınlar birbirine paralel kabul edilir. Bu durumda, görüntü aynanın odak noktasında (F) oluşur. Bu görüntü, sanal, düz ve noktasal denecek kadar küçüktür. Yani, cisimden çok daha küçüktür.
- Cisim Aynaya Çok Yakın Konumdayken: Cisim tümsek aynaya yaklaştıkça, görüntü de aynaya doğru yaklaşır (ancak her zaman odak noktası ile ayna arasında kalır). Bu görüntü hala sanal, düz ve cisimden küçüktür. Ancak, cisim aynaya yaklaştıkça, oluşan görüntü büyüklüğü artar ve cismin boyutuna yaklaşır (ancak asla cismin boyutuna eşit veya ondan büyük olmaz).
- Karşılaştırma: Yukarıdaki iki durumu karşılaştırdığımızda, cisim aynadan çok uzaktayken oluşan görüntünün noktasal denecek kadar küçük olduğunu, cisim aynaya yaklaştıkça ise görüntünün büyüdüğünü görüyoruz. Dolayısıyla, cisim aynaya yakınken oluşan görüntü, cisim aynadan uzaktayken oluşan görüntüden daha büyüktür.
Bu bilgiler ışığında seçenekleri değerlendirelim:
- A) Her iki durumda da görüntü aynı büyüklüktedir: Yanlış, görüntü büyüklüğü cismin konumuna göre değişir.
- B) Cisim aynaya yakınken görüntü daha büyüktür: Doğru, cisim aynaya yaklaştıkça görüntü büyür.
- C) Cisim aynadan uzakken görüntü daha büyüktür: Yanlış, cisim aynadan uzaklaştıkça görüntü küçülür.
- D) Görüntü büyüklüğü cismin konumundan bağımsızdır: Yanlış, görüntü büyüklüğü cismin konumuna bağlıdır.
Cevap B seçeneğidir.
