Biyolojik birikim (biyobirikim) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
A) Besin zincirinin üst basamaklarındaki canlılarda daha fazla görülürMerhaba sevgili öğrenciler!
Biyolojik birikim (biyobirikim veya biyomagnifikasyon), çevredeki bazı zararlı maddelerin besin zinciri boyunca canlıların dokularında artan konsantrasyonlarda birikmesi olayıdır. Bu durum, özellikle vücuttan atılması zor olan maddeler için geçerlidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangisinin yanlış olduğunu bulalım:
Bu ifade doğrudur. Biyolojik birikimin temel prensibi budur. Birincil üreticiler (örneğin bitkiler) suyu ve toprağı kirletici maddelerle alır. Otçullar bu bitkileri yediğinde, bitkilerdeki kirletici madde miktarı otçulun vücudunda birikir. Etçiller otçulları yediğinde ise, otçulların vücudundaki birikmiş kirleticiler etçilin vücudunda daha da yüksek konsantrasyonlarda toplanır. Bu durum, besin zincirinin en üstündeki yırtıcı canlılarda (örneğin, büyük balıklar, kartallar, insanlar) en yüksek kirletici madde seviyelerinin görülmesine neden olur.
Bu ifade de doğrudur. Biyolojik birikime uğrayan maddeler genellikle yağda çözünen (lipofilik) ve suda çözünmeyen maddelerdir. Suda çözünen maddeler genellikle canlıların vücudundan idrar veya diğer yollarla daha kolay atılırken, yağda çözünen maddeler yağ dokularında birikme eğilimindedir ve vücuttan atılmaları zordur. Bu özellik, maddelerin vücutta kalıcılığını artırır.
Bu ifade yanlıştır. Biyolojik birikim, vücuttan kolayca atılamayan, yani metabolize edilemeyen veya dışarı atılamayan maddeler için geçerlidir. Eğer bir madde vücuttan kolayca atılabiliyorsa, o maddenin canlı dokularında yüksek konsantrasyonlarda birikmesi ve besin zinciri boyunca artarak taşınması beklenmez. Tam tersine, atılamayan maddeler birikime yol açar.
Bu ifade doğrudur. Özellikle eski nesil tarım ilaçları (örneğin DDT gibi kalıcı organik kirleticiler) ve cıva, kurşun, kadmiyum gibi ağır metaller, biyolojik birikimin en bilinen örnekleridir. Bu maddeler doğada uzun süre kalır, kolayca parçalanmazlar ve canlıların dokularında birikerek besin zinciri boyunca taşınırlar.
Yukarıdaki açıklamalara göre, biyolojik birikim ile ilgili yanlış olan ifade C seçeneğidir. Çünkü biyolojik birikim, vücuttan atılamayan maddelerin birikmesiyle gerçekleşir.
Cevap C seçeneğidir.
