Hangi cümle bir emir cümlesidir?
A) Yarın sinemaya gideceğiz.
B) Ödevlerini zamanında yap.
C) Bu film çok sürükleyici.
D) Acaba yağmur yağacak mı?
Sevgili öğrenciler, bu soruda hangi cümlenin bir emir cümlesi olduğunu bulmamız isteniyor. Öncelikle bir emir cümlesinin ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Emir Cümlesi: Bir kişiye veya kişilere bir şeyi yapmasını söyleyen, bir komut, talimat, istek veya öğüt veren cümlelerdir. Genellikle yüklemi emir kipiyle çekimlenmiş fiillerden oluşur ve öznesi gizli olabilir (sen, siz). Bu cümlelerin sonunda genellikle nokta (.) bulunur, ancak bazen ünlem işareti (!) de kullanılabilir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangisinin bu tanıma uyduğunu bulalım:
- A) Yarın sinemaya gideceğiz. Bu cümle, gelecekte yapılacak bir eylemi bildiren, bir haber veren cümledir. Bir emir veya talimat içermez.
- B) Ödevlerini zamanında yap. Bu cümlede, "yap" fiili emir kipiyle çekimlenmiştir ve bir kişiye (gizli özne: sen) ödevlerini zamanında yapması yönünde açık bir talimat veya öğüt vermektedir. Bu, tam olarak bir emir cümlesinin özelliğidir.
- C) Bu film çok sürükleyici. Bu cümle, bir durum veya özellik hakkında bilgi veren, bir yargı bildiren bir haber cümlesidir. Bir emir veya istek içermez.
- D) Acaba yağmur yağacak mı? Bu cümle, bir şey hakkında bilgi edinmek amacıyla sorulan bir soru cümlesidir. Bir emir veya talimat içermez.
Gördüğümüz gibi, sadece B seçeneğindeki cümle bir eylemi yapma yönünde bir talimat veya öğüt vermektedir.
Cevap B seçeneğidir.
