🎓 6. Sınıf Med Çeşitleri (Meddiarız, Meddilazım, Meddilin) Nelerdir? Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, Kur'an-ı Kerim okurken kelimeleri doğru ve güzel telaffuz etmemizi sağlayan tecvit kurallarından "Med" kavramını ve özellikle 6. sınıf seviyesinde bilmeniz gereken Meddiarız, Meddilazım ve Meddilin çeşitlerini basitçe anlatır. Bu bilgiler, testteki soruları kolayca çözmene yardımcı olacak!
📌 Med Nedir?
Med, Arapça'da "uzatmak" anlamına gelir. Tecvitte ise belirli harfleri, belli bir ölçüde uzatarak okuma kuralıdır. Kur'an-ı Kerim'i okurken harfleri doğru uzatmak, anlamı doğru aktarmak için çok önemlidir.
- Med Harfleri (Uzatma Harfleri): Üç tanedir: Elif (ا), Vav (و), Ye (ي).
- Bu harfler, kendilerinden önceki harfin harekesine göre uzatma görevi görürler.
- Elif (ا): Kendisinden önceki harf üstün (fetih) ise uzatır. (Örnek: قَالَ - gâle)
- Vav (و): Kendisinden önceki harf ötre (damme) ise uzatır. (Örnek: يَقُولُ - yegûlu)
- Ye (ي): Kendisinden önceki harf esre (kesre) ise uzatır. (Örnek: قِيلَ - gîle)
💡 İpucu: Med harflerini bir araya getirdiğimizde "vay" (وَاى) kelimesi oluşur. Bu, med harflerini hatırlamak için güzel bir yöntemdir!
📌 Meddi Arız
Meddi Arız, "geçici uzatma" anlamına gelir. Durulduğunda ortaya çıkan bir uzatma kuralıdır.
- Kuralı: Bir kelimede med harflerinden (Elif, Vav, Ye) biri bulunur ve bu med harfinden sonra gelen harfin üzerinde durulursa (yani geçici bir sükûn oluşursa), Meddi Arız meydana gelir.
- Sükûn-u Ârız (Geçici Sükûn): Normalde harekesi olan bir harfin üzerinde durduğumuzda harekesini düşürüp sükûnlu (cezimli) okumamızdır.
- Uzatma Miktarı: 2, 3 veya 4 elif miktarı uzatılabilir. Genellikle 2 veya 4 elif miktarı tercih edilir. (1 elif miktarı, parmağı kaldırıp indirme süresi kadardır.)
📝 Örnek:
- "العالمين" (el-âlemîne) kelimesini okurken durursak "العالمينْ" (el-âlemîn) şeklinde okuruz. Burada "ye" med harfinden sonra gelen "nun" harfi üzerinde durulduğu için Meddi Arız oluşur ve "i" sesi uzatılır.
- "نستعين" (neste'înü) kelimesinde durulduğunda "نستعينْ" (neste'în) şeklinde uzatılır.
⚠️ Dikkat: Eğer kelimenin üzerinde durulmaz ve okumaya devam edilirse, Meddi Arız oluşmaz, normal med (Medd-i Tabiî) kuralı uygulanır.
📌 Meddi Lazım
Meddi Lazım, "zorunlu uzatma" anlamına gelir. Bu, durulsun veya durulmasın, her durumda uzatılması gereken bir med çeşididir.
- Kuralı: Bir kelimede med harflerinden (Elif, Vav, Ye) biri bulunur ve bu med harfinden sonra "sükûn-u lazım" (asli sükûn) veya şeddeli bir harf gelirse Meddi Lazım meydana gelir.
- Sükûn-u Lazım (Asli Sükûn): Kelimenin orijinal yapısında bulunan, durulduğunda da geçildiğinde de değişmeyen, kalıcı bir sükûndur (cezim).
- Uzatma Miktarı: Zorunlu olarak 4 elif miktarı uzatılır.
📝 Örnek:
- "الضالّين" (ed-dâllîn) kelimesinde "elif" med harfinden sonra şeddeli "lam" harfi gelmiştir. Bu yüzden "a" sesi 4 elif miktarı uzatılır.
- Bazı sure başlarındaki harflerde de (Hurûf-u Mukattaa) Meddi Lazım görülür. Örneğin "ق" (kaf) harfi "قَافْ" şeklinde okunurken, "elif" med harfinden sonra sükûn-u lazım geldiği için 4 elif uzatılır.
💡 İpucu: Meddi Lazım'ı gördüğünüzde uzatma miktarının kesinlikle 4 elif olduğunu unutmayın. Bu, diğer med çeşitlerinden en belirgin farkıdır.
📌 Meddi Lin
Meddi Lin, "yumuşak uzatma" anlamına gelir. Lin harfleriyle ilgili bir uzatma kuralıdır.
- Lin Harfleri: Cezimli (sükûnlu) "Vav" (و) ve cezimli "Ye" (ي) harfleridir. Önemli olan, bu cezimli harflerden önceki harfin harekesinin üstün (fetha) olmasıdır.
- Kuralı: Lin harflerinden (yani cezimli vav veya ye'den önceki harf üstün ise) sonra durulduğunda (geçici bir sükûn oluşursa) Meddi Lin meydana gelir.
- Uzatma Miktarı: 2, 3 veya 4 elif miktarı uzatılabilir. Genellikle 2 veya 4 elif miktarı tercih edilir.
📝 Örnek:
- "خَوْفٍ" (havfin) kelimesini okurken durursak "خَوْفْ" (havf) şeklinde okuruz. Burada cezimli "vav"dan önceki "ha" harfi üstün olduğu için "lin" harfi oluşmuştur. Üzerinde durulduğunda "o" sesi uzatılır.
- "بَيْتٍ" (beytin) kelimesinde durulduğunda "بَيْتْ" (beyt) şeklinde uzatılır.
⚠️ Dikkat: Meddi Lin de Meddi Arız gibi, sadece üzerinde durulduğunda ortaya çıkar. Eğer kelimenin üzerinde durulmaz ve okumaya devam edilirse, Meddi Lin oluşmaz.
