'De/da' eki hangi cümlede yer bildirmektedir?
Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçedeki '-de/-da' ekinin önemli bir kullanımını, yani yer bildirme görevini anlamamız isteniyor. Türkçede '-de/-da' eki iki farklı şekilde karşımıza çıkabilir: ya bir bağlaç olarak (ayrı yazılır ve "dahi, bile" anlamı katar) ya da bir hal eki olarak (bitişik yazılır ve "bulunma durumu" yani yer bildirir).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek hangi cümlede yer bildiren hal ekinin kullanıldığını bulalım:
Bu cümlede 'da' ayrı yazılmıştır. Cümleden 'da'yı çıkardığımızda anlam bozulmaz, sadece "dahi, bile" anlamındaki vurgu kaybolur: "O bizimle gelsin." Burada 'da' bir bağlaçtır ve yer bildirme görevi yoktur.
Bu cümlede '-ta' eki 'sınıf' kelimesine bitişik yazılmıştır. "Nerede ders işliyoruz?" diye sorduğumuzda "Sınıfta" cevabını alırız. Bu ek, eylemin (ders işleme) gerçekleştiği yeri (sınıfı) belirtmektedir. Eğer bu eki cümleden çıkarırsak ("Sınıf ders işliyoruz."), cümle anlamsız hale gelir ve dil bilgisi açısından yanlış olur. Bu nedenle, buradaki '-ta' eki yer bildiren (bulunma durumu) hal ekidir.
Bu cümlede 'de' ayrı yazılmıştır. Cümleden 'de'yi çıkardığımızda anlam bozulmaz, sadece "dahi, bile" anlamındaki vurgu kaybolur: "Sen mi tiyatroya gideceksin?" Burada 'de' bir bağlaçtır ve yer bildirme görevi yoktur.
Bu cümlede 'de' ayrı yazılmıştır. Cümleden 'de'yi çıkardığımızda anlam bozulmaz, sadece "dahi, bile" anlamındaki vurgu kaybolur: "Biz yarın pikniğe gidiyoruz." Burada 'de' bir bağlaçtır ve yer bildirme görevi yoktur.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, '-de/-da' ekinin yer bildiren hal eki olarak kullanıldığı tek seçeneğin B seçeneği olduğu açıkça görülmektedir. Diğer seçeneklerde 'de/da' bağlaç olarak kullanılmıştır.
Cevap B seçeneğidir.
