Orhun Abideleri, Göktürk Devleti'nin en önemli yazılı kaynaklarından ve Türk tarihinin ilk yazılı eserlerinden biridir. Bu abideler, Türk milletinin yaşam tarzını, devlet anlayışını, savaşlarını ve yöneticilerini anlatan anıt mezar taşlarıdır. Şimdi seçenekleri inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Bumin Kağan: Bumin Kağan, Birinci Göktürk Devleti'nin kurucusudur ve 6. yüzyılda yaşamıştır. Orhun Abideleri ise İkinci Göktürk Devleti döneminde, 8. yüzyılın başlarında dikilmiştir. Dolayısıyla Bumin Kağan, abideleri yazdırmış olamaz.
- B) Bilge Kağan: Bilge Kağan, İkinci Göktürk Devleti'nin önemli kağanlarından biridir. Kardeşi Kül Tigin'in ölümü üzerine onun anısına Kül Tigin Yazıtı'nı diktirmiştir. Kendi adına dikilen yazıt ise ölümünden sonra oğlu tarafından yaptırılmıştır. Ancak Orhun Abideleri külliyatının en önemli parçalarından biri olan Kül Tigin Yazıtı'nı Bilge Kağan yazdırmıştır. Bu nedenle, Orhun Abideleri'nin genel olarak kimin döneminde ve kimin öncülüğünde dikildiği sorulduğunda Bilge Kağan doğru cevaptır.
- C) Kül Tigin: Kül Tigin, Bilge Kağan'ın kardeşi ve önemli bir komutandır. Orhun Abideleri'nin en bilinenlerinden biri onun adına dikilmiştir, ancak bu yazıtı kendisi değil, ağabeyi Bilge Kağan yazdırmıştır.
- D) Tonyukuk: Tonyukuk, Bilge Kağan ve Kül Tigin dönemlerinin veziri ve bilge bir devlet adamıdır. Kendi adına dikilen Tonyukuk Yazıtı'nı kendisi yazdırmıştır. Ancak soru "Orhun Abideleri'ni" genel olarak sorduğu için, Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtlarının da dahil olduğu bu külliyatın en önemli parçalarından birini Bilge Kağan'ın yazdırmış olması onu daha kapsayıcı bir cevap yapar.
Orhun Abideleri, Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk adına dikilen yazıtlar bütününü ifade eder. Bu yazıtlar içinde Kül Tigin Yazıtı'nı Bilge Kağan diktirmiş, Tonyukuk Yazıtı'nı ise Tonyukuk kendisi diktirmiştir. Bilge Kağan'ın kendi yazıtı ise ölümünden sonra oğlu tarafından diktirilmiştir. Ancak genel olarak Orhun Abideleri'nin en önemli parçalarından biri olan Kül Tigin Yazıtı'nı Bilge Kağan'ın diktirmiş olması ve onun döneminde bu anıtların yükselmesi, onu bu sorunun doğru cevabı yapar.
Cevap B seçeneğidir.
