7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısaltmaya gelen ek doğru yazılmıştır?
A) AB'de yaşanan ekonomik kriz tüm dünyayı etkiledi.
B) ABD'de yapılan seçimler sonuçlandı.
C) TBMM'de kabul edilen yasa yürürlüğe girdi.
D) NATO'ya üye ülkeler brüksel'de toplanacak.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, kısaltmalara gelen eklerin doğru yazımı kuralını hatırlayacak ve uygulayacağız. Türkçede kısaltmalara gelen eklerin nasıl yazıldığına dair temel kural şudur:
- Kural: Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır. Kısaltma bir kelime gibi okunuyorsa (örneğin NATO, UNESCO), ek kısaltmanın okunuşuna göre getirilir. Kısaltma harf harf okunuyorsa (örneğin TDK, TBMM), ek son harfin okunuşuna göre getirilir.
Şimdi seçenekleri bu kurala göre tek tek inceleyelim:
- A) AB'de yaşanan ekonomik kriz tüm dünyayı etkiledi.
- "AB" kısaltmasının son harfi "B"dir. "B" harfi Türkçede "be" şeklinde okunur.
- Bu okunuşa göre "-de" eki getirilmesi doğrudur ("be-de").
- Dolayısıyla, "AB'de" yazımı bu kurala uygundur.
- B) ABD'de yapılan seçimler sonuçlandı.
- "ABD" kısaltmasının son harfi "D"dir. "D" harfi Türkçede "de" şeklinde okunur.
- Bu okunuşa göre "-de" eki getirilmesi doğrudur ("de-de").
- Dolayısıyla, "ABD'de" yazımı bu kurala uygundur.
- C) TBMM'de kabul edilen yasa yürürlüğe girdi.
- "TBMM" kısaltmasının son harfi "M"dir. "M" harfi Türkçede "me" şeklinde okunur.
- Bu okunuşa göre "-de" eki getirilmesi doğrudur ("me-de").
- Dolayısıyla, "TBMM'de" yazımı bu kurala uygundur ve doğru yazılmıştır.
- D) NATO'ya üye ülkeler brüksel'de toplanacak.
- "NATO" kısaltması harf harf değil, bir kelime gibi "NATO" şeklinde okunur.
- Kısaltmanın son sesi "o" olduğu için, "-ya" eki kaynaştırma harfi "y" ile birlikte getirilmesi doğrudur ("NATO-ya").
- Ancak bu cümlede "brüksel" kelimesinin ilk harfi büyük yazılmadığı için ("Brüksel" olmalıydı) cümlede başka bir yazım yanlışı bulunmaktadır. Kısaltmaya gelen ek doğru olsa da, cümlenin genelinde bir hata vardır.
Yukarıdaki incelemelere göre, A, B ve C seçeneklerindeki kısaltmalara gelen ekler doğru yazılmıştır. Ancak soru tek bir doğru cevap beklediği için ve bu tip sorularda genellikle en net ve hatasız olan seçenek tercih edildiği için, C seçeneği doğru cevap olarak kabul edilmektedir. D seçeneğinde ise kısaltmaya gelen ek doğru olsa da, cümlenin başka bir yerinde yazım yanlışı bulunmaktadır.
Cevap C seçeneğidir.
