9. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "vb." kısaltmasının yazımı yanlıştır?
A) Kitap, defter, kalem vb. kırtasiye malzemeleri aldık.
B) Elma, armut, portakal vb. meyveleri seviyorum.
C) Matematik, fizik, kimya vb. derslerde başarılıydı.
D) Pencereyi, kapıyı vb. boyamayı unutma.
"vb." Kısaltmasının Doğru Kullanımı ve Yanlış Yazımı
Sevgili öğrenciler, bu soruda "vb." kısaltmasının cümle içindeki doğru kullanımını ve olası yanlışlarını inceleyeceğiz. "vb." kısaltması, "ve benzeri" veya "ve başkaları" anlamına gelir ve bir listenin tam olmadığını, benzer başka öğelerin de bulunduğunu belirtmek için kullanılır. Temel kural, "vb." kısaltmasının her zaman bir nokta (period) ile bitmesidir.
- Öncelikle, "vb." kısaltmasının her zaman bir nokta ile yazılması gerektiğini hatırlayalım. Yani "vb" değil, "vb." şeklinde olmalıdır. Sorudaki tüm seçeneklerde "vb." kısaltması nokta ile yazılmıştır, bu da kısaltmanın kendi yazımında bir hata olmadığını gösterir. Bu durumda, sorunun "yazımı yanlıştır" ifadesi, kısaltmanın cümle içindeki kullanımının veya yapısal yerleşiminin yanlış olup olmadığını sorguluyor demektir.
- Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kitap, defter, kalem vb. kırtasiye malzemeleri aldık.
- Burada "kitap, defter, kalem" gibi öğeler listelenmiş ve "vb." kısaltması kullanılmıştır. Ardından bu öğelerin genel kategorisi olan "kırtasiye malzemeleri" belirtilmiştir. Bu kullanım, "ve benzeri kırtasiye malzemeleri" anlamını taşır ve doğru bir kullanımdır. Türk Dil Kurumu (TDK) örneklerinde de bu tür bir yapıya rastlanır.
- B) Elma, armut, portakal vb. meyveleri seviyorum.
- Yine "elma, armut, portakal" gibi öğeler listelenmiş ve "vb." kısaltması kullanılmıştır. Ardından bu öğelerin genel kategorisi olan "meyveleri" belirtilmiştir. Bu da "ve benzeri meyveleri" anlamını taşır ve doğru bir kullanımdır.
- C) Matematik, fizik, kimya vb. derslerde başarılıydı.
- "Matematik, fizik, kimya" gibi öğeler listelenmiş ve "vb." kısaltması kullanılmıştır. Ardından bu öğelerin genel kategorisi olan "derslerde" belirtilmiştir. Bu da "ve benzeri derslerde" anlamını taşır ve doğru bir kullanımdır.
- D) Pencereyi, kapıyı vb. boyamayı unutma.
- Bu seçenekte "pencereyi, kapıyı" gibi belirli nesneler listelenmiştir. "vb." kısaltması "ve benzeri şeyleri" anlamını ima eder. Ancak, "vb." kısaltmasının hemen ardından "boyamayı" fiilimsisi (isim-fiil) gelmiştir. Diğer seçeneklerde "vb." kısaltmasının ardından listedeki öğeleri kapsayan genel bir isim (kırtasiye malzemeleri, meyveler, dersler) gelmekteydi. Bu cümlede ise "vb." kısaltması, doğrudan bir eylemi belirten fiilimsiyle birleşmiştir. Dil bilgisi açısından bu yapı tamamen yanlış olmasa da, "vb." kısaltmasının genel bir kategori ismiyle birlikte kullanıldığı diğer seçeneklere kıyasla daha az yaygın ve yapısal olarak daha az tercih edilen bir kullanımdır. Özellikle akademik ve resmi metinlerde "vb." kısaltmasının ardından listedeki öğeleri kapsayan bir genel isim kullanılması daha doğru kabul edilir. Bu nedenle, "vb." kısaltmasının bu cümledeki yerleşimi ve kullanımı, diğer seçeneklere göre "yazımı yanlış" veya en azından "daha az doğru" kabul edilebilir.
Cevap D seçeneğidir.
