Adverbial Clauses (Zarf Cümlecikleri) Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde zarf cümleciği temel cümleye koşul anlamı katmaktadır?

A) Yağmur yağdığında şemsiyesini açtı.
B) Ders çalışırsan başarılı olursun.
C) Yemek yediği için karnı doydu.
D) Kitap okurken uyuyakaldı.

Bu soruda, zarf cümleciğinin temel cümleye hangi seçenekte koşul anlamı kattığını bulmamız isteniyor. Haydi her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim ve zarf cümleciğinin ne anlama geldiğini hatırlayalım:

• Zarf Cümleciği Nedir? Bir cümlede fiili veya fiilimsiyi zaman, durum, miktar, yer-yön, sebep, amaç, koşul gibi farklı yönlerden niteleyen, açıklayan yan cümleciktir. Genellikle temel cümlenin yüklemine "ne zaman?", "nasıl?", "niçin?", "hangi koşulla?" gibi sorular sorarak bulunabilir.
• Koşul Anlamı Nedir? Bir eylemin gerçekleşmesinin başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğunu ifade eden anlamdır. Türkçede koşul anlamı genellikle "-sa / -se" ekleri veya "eğer" gibi kelimelerle sağlanır.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Yağmur yağdığında şemsiyesini açtı.

  Burada "Yağmur yağdığında" ifadesi zarf cümleciğidir. Temel cümlenin yüklemi olan "açtı" fiiline "Ne zaman açtı?" diye sorduğumuzda "Yağmur yağdığında" cevabını alırız. "-dığında" eki, bu cümleciğin temel cümleye zaman anlamı kattığını gösterir. Koşul anlamı yoktur.

• B) Ders çalışırsan başarılı olursun.

  Burada "Ders çalışırsan" ifadesi zarf cümleciğidir. Temel cümlenin yüklemi olan "başarılı olursun" fiiline "Hangi koşulla başarılı olursun?" diye sorduğumuzda "Ders çalışırsan" cevabını alırız. Gördüğünüz gibi, başarılı olmanın şartı (koşulu) ders çalışmaktır. "-sa / -se" eki de koşul anlamını açıkça belirtir. Bu cümleciğin temel cümleye kattığı anlam koşul anlamıdır.

• C) Yemek yediği için karnı doydu.

  Burada "Yemek yediği için" ifadesi zarf cümleciğidir. Temel cümlenin yüklemi olan "doydu" fiiline "Niçin doydu?" veya "Hangi sebeple doydu?" diye sorduğumuzda "Yemek yediği için" cevabını alırız. "için" edatı, bu cümleciğin temel cümleye sebep (neden) anlamı kattığını gösterir. Koşul anlamı yoktur.

• D) Kitap okurken uyuyakaldı.

  Burada "Kitap okurken" ifadesi zarf cümleciğidir. Temel cümlenin yüklemi olan "uyuyakaldı" fiiline "Ne zaman uyuyakaldı?" diye sorduğumuzda "Kitap okurken" cevabını alırız. "-ken" eki, bu eylemin başka bir eylemle eş zamanlı yapıldığını gösterir. Bu cümleciğin temel cümleye kattığı anlam yine zaman anlamıdır. Koşul anlamı yoktur.

Bu analizler sonucunda, zarf cümleciğinin temel cümleye koşul anlamı kattığı seçeneğin B olduğu açıkça görülmektedir. Unutmayın, "-sa / -se" eki koşul anlamının en belirgin göstergesidir.

Cevap B seçeneğidir.