Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, fiillerin zaman yapılarıyla ilgili önemli bir konuyu, "birleşik zamanlı fiilleri" anlamamızı istiyor. Haydi, bu konuyu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
- Birleşik Zamanlı Fiil Nedir?
- Türkçede bir fiil, birden fazla zaman veya kip eki aldığında "birleşik zamanlı fiil" olur. Yani, fiil köküne önce bir zaman/kip eki gelir, sonra bu ekin üzerine başka bir zaman/kip eki (genellikle hikaye (-dı/-di), rivayet (-mış/-miş) veya şart (-sa/-se) ekleri) eklenir.
- Tek bir zaman veya kip eki alan fiillere ise "basit zamanlı fiil" denir.
- Örnek: "gel-iyor" (basit zamanlı - şimdiki zaman) iken, "gel-iyor-du" (birleşik zamanlı - şimdiki zamanın hikayesi) olur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) gelmiş
- Bu fiil "gel-" fiil köküne sadece "-miş" (duyulan geçmiş zaman) ekini almıştır.
- Tek bir zaman eki olduğu için bu, basit zamanlı bir fiildir.
- Örnek: "O buraya dün gelmiş."
- B) gidecekmiş
- Bu fiil "git-" fiil köküne önce "-ecek" (gelecek zaman) ekini, sonra bu ekin üzerine "-miş" (rivayet eki) ekini almıştır.
- Yani, "gelecek zamanın rivayeti" şeklinde iki zaman eki taşımaktadır.
- İki zaman eki olduğu için bu, birleşik zamanlı bir fiildir.
- Örnek: "Annem yarın bize geleceğini söylemişti, ama işi çıkmış, gelemeyecekmiş."
- C) okudu
- Bu fiil "oku-" fiil köküne sadece "-du" (görülen geçmiş zaman) ekini almıştır.
- Tek bir zaman eki olduğu için bu, basit zamanlı bir fiildir.
- Örnek: "Kitabı dün akşam okudu."
- D) yazıyor
- Bu fiil "yaz-" fiil köküne sadece "-yor" (şimdiki zaman) ekini almıştır.
- Tek bir zaman eki olduğu için bu, basit zamanlı bir fiildir.
- Örnek: "Şu an ödevini yazıyor."
Gördüğümüz gibi, sadece "gidecekmiş" fiili iki farklı zaman ekini (gelecek zaman + rivayet) bir arada bulundurarak birleşik zamanlı bir yapı oluşturmuştur.
Cevap B seçeneğidir.
