Bir kişinin medeni haklardan yararlanma ehliyetini tam olarak kazanabilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisini gerçekleştirmiş olması gerekir?
A) 15 yaşını doldurmuş olmak
B) Reşit olmak
C) Okur-yazar olmak
D) Evli olmak
Sevgili öğrenciler, bu soru, hukukta temel bir kavram olan "medeni haklardan yararlanma ehliyeti" yani kişinin kendi fiilleriyle hak ve borç yaratabilme yeteneği ile ilgilidir. Bu ehliyeti tam olarak kazanmanın şartlarını adım adım inceleyelim:
- Medeni Haklardan Yararlanma Ehliyeti Nedir?
Bu, bir kişinin kendi iradesiyle hukuki işlemler yapabilme, sözleşme imzalayabilme, dava açabilme, mal alıp satabilme gibi hakları kullanabilme ve borç altına girebilme yeteneğidir. Hukuk dilinde buna "fiil ehliyeti" de denir. Bu ehliyeti tam olarak kazanmak için belirli şartların yerine gelmesi gerekir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) 15 yaşını doldurmuş olmak: 15 yaşını doldurmak, bazı özel durumlarda (örneğin, veli izniyle evlenme veya kısıtlı bir kişinin vasi izniyle bazı işlemleri yapabilmesi gibi) kısmi bir yetenek kazandırabilir. Ancak bu, tam bir medeni haklardan yararlanma ehliyeti değildir. Kişi 15 yaşında tam anlamıyla kendi başına hukuki işlem yapma yetkisine sahip değildir.
- B) Reşit olmak: Türk Medeni Kanunu'na göre, bir kişi 18 yaşını doldurmakla reşit (ergin) olur. Reşit olmak, kişinin tam fiil ehliyetini kazanması için temel şartlardan biridir. Reşit olan kişi, kısıtlı değilse ve ayırt etme gücüne sahipse, medeni haklardan tam olarak yararlanma ehliyetine sahip olur. Ayrıca, evlenmek de kişiyi reşit kılar, yani 18 yaşından önce evlenen kişi de reşit sayılır ve tam fiil ehliyetini kazanır. Bu nedenle, "reşit olmak" tam ehliyet için anahtar bir kavramdır.
- C) Okur-yazar olmak: Okur-yazar olmak, günlük hayatta ve eğitimde çok önemli bir beceridir. Ancak hukuken, bir kişinin medeni haklardan yararlanma ehliyetini kazanması için okur-yazar olması şart değildir. Okuma yazma bilmeyen bir kişi de diğer şartları (reşit olmak, ayırt etme gücüne sahip olmak ve kısıtlı olmamak) taşıyorsa tam fiil ehliyetine sahiptir.
- D) Evli olmak: Evli olmak, Türk hukukunda kişiyi reşit kılan bir durumdur. Yani evlenen kişi, 18 yaşını doldurmamış olsa bile reşit sayılır ve tam fiil ehliyetini kazanır. Ancak bu, reşit olmanın bir yoludur, doğrudan "evli olmak" tek başına genel bir şart değildir. Temel ve kapsayıcı şart "reşit olmak"tır. Evlilik, reşit olmanın istisnai bir yoludur.
- Sonuç:
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, bir kişinin medeni haklardan tam olarak yararlanma ehliyetini kazanabilmesi için öncelikle "reşit olması" gerekir. Reşit olmak, kişinin 18 yaşını doldurması veya evlenmesiyle gerçekleşir. Bu durum, kişinin kendi iradesiyle hukuki işlemler yapabilme yeteneğinin temelini oluşturur.
Cevap B seçeneğidir.
