Bu soruda, bir cümlenin ögelerinden biri olan 'nesne'yi bulmamız isteniyor. Nesne, cümlede yüklemin bildirdiği işten etkilenen ögedir. Genellikle 'Neyi?' veya 'Kimi?' sorularına cevap verir.
- Öncelikle cümlemizi tekrar inceleyelim: "Ayşe, dün okulda arkadaşlarıyla proje ödevini tamamladı."
- Bir cümlenin ögelerini bulurken ilk adım, yüklemi (fiili) bulmaktır. Bu cümlede yüklem, yapılan işi bildiren kelime olan "tamamladı" fiilidir.
- Şimdi sıra özneyi (işi yapanı) bulmakta. "Kim tamamladı?" diye sorduğumuzda cevabı "Ayşe" olur. Demek ki Ayşe öznedir.
- Şimdi de nesneyi bulmak için yükleme "Neyi?" veya "Kimi?" sorularını soralım. Bu cümlede "Ayşe neyi tamamladı?" sorusunu sorduğumuzda cevabı buluruz.
- Cümleye baktığımızda, Ayşe'nin tamamladığı şeyin "proje ödevini" olduğunu görüyoruz. "Neyi tamamladı?" sorusunun cevabı "proje ödevini"dir. Bu durumda "proje ödevini" cümlemizin nesnesidir.
- Şimdi de seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ayşe: Bu, işi yapan kişi olduğu için öznedir. (Kim tamamladı? - Ayşe)
- B) dün: Bu, işin ne zaman yapıldığını belirttiği için zaman zarfıdır. (Ne zaman tamamladı? - dün)
- C) okulda: Bu, işin nerede yapıldığını belirttiği için yer tamlayıcısıdır. (Nerede tamamladı? - okulda)
- D) arkadaşlarıyla: Bu, işin kiminle yapıldığını belirttiği için edat tümleci (veya zarf tümleci)dir. (Kiminle tamamladı? - arkadaşlarıyla)
- E) proje ödevini: Bu, yüklemin bildirdiği işten doğrudan etkilenen öge olduğu için nesnedir. (Neyi tamamladı? - proje ödevini)
Gördüğünüz gibi, nesneyi bulmak için yükleme doğru soruları sormak çok önemlidir.
Cevap E seçeneğidir.
