Belirli zaman aralıklarında ödül verilen pekiştirme tarifesi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sürekli pekiştirme
B) Sabit oranlı pekiştirme
C) Değişken aralıklı pekiştirme
D) Sabit aralıklı pekiştirme
Sevgili öğrenciler, bu soru, davranışçı öğrenme kuramları içerisinde yer alan pekiştirme tarifeleri konusunu anlamamızı gerektiriyor. Pekiştirme tarifeleri, bir davranışın ne sıklıkta veya hangi koşullarda ödüllendirileceğini belirleyen kurallardır. Bu tarifeler, davranışın öğrenilme hızı ve sönmeye karşı direnci üzerinde önemli etkilere sahiptir.
-
A) Sürekli pekiştirme: Bu tarifede, istenen her davranışın ardından pekiştireç (ödül) verilir. Örneğin, bir köpeğe her oturduğunda ödül vermek gibi. Bu yöntem, yeni bir davranışın kazandırılması için çok etkilidir ancak davranışın sönmeye karşı direncini düşüktür; yani ödül kesildiğinde davranış hızla kaybolabilir.
-
B) Sabit oranlı pekiştirme: Bu tarifede, belirli sayıda doğru tepkiden sonra pekiştireç verilir. Örneğin, her 5 doğru cevaptan sonra ödül vermek veya bir işçinin ürettiği her 10 parça için ücret alması gibi. Bu tarife, genellikle yüksek ve istikrarlı bir tepki oranı sağlar.
-
C) Değişken aralıklı pekiştirme: Bu tarifede, pekiştireç ortalama olarak belirli bir zaman aralığından sonra verilir, ancak bu aralıklar değişkendir. Yani, ödülün ne zaman geleceği tam olarak bilinemez. Örneğin, bir öğretmenin ortalama 10 dakikada bir öğrencilerin defterlerini kontrol etmesi ama bu sürenin bazen 7, bazen 13 dakika olması gibi. Bu tarife, istikrarlı ama orta düzeyde bir tepki oranı sağlar ve sönmeye karşı oldukça dirençlidir.
-
D) Sabit aralıklı pekiştirme: Bu tarifede, pekiştireç, belirli ve sabit bir zaman aralığı geçtikten sonra verilen ilk doğru tepkiye bağlıdır. Yani, belirli bir süre geçmeden önce ne kadar doğru tepki verilirse verilsin, ödül verilmez. Süre dolduktan sonraki ilk doğru tepki ödüllendirilir. Örneğin, her ayın sonunda maaş almak veya her 15 dakikada bir verilen bir mola gibi. Soru metnindeki "Belirli zaman aralıklarında ödül verilen" ifadesi tam olarak bu tarifenin tanımına uymaktadır. Bu tarifede, ödül zamanı yaklaştıkça davranışın sıklığı artar ve ödül verildikten sonra bir süre düşüş gösterir (tarama etkisi).
Yukarıdaki açıklamalara baktığımızda, "Belirli zaman aralıklarında ödül verilen pekiştirme tarifesi" tanımına en uygun olan seçenek, Sabit aralıklı pekiştirmedir.
Cevap D seçeneğidir.
