Öğretmenin her doğru cevapta öğrenciyi övmesi hangi pekiştirme tarifesidir?
A) Sürekli pekiştirme
B) Sabit oranlı pekiştirme
C) Değişken oranlı pekiştirme
D) Sabit aralıklı pekiştirme
Sevgili öğrenciler, bu soru, davranışçı öğrenme kuramlarının önemli bir parçası olan pekiştirme tarifeleri (schedules of reinforcement) konusunu anlamamızı istiyor. Pekiştirme, bir davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığını artıran herhangi bir olay veya durumdur. Pekiştirmenin ne zaman ve nasıl verildiği ise pekiştirme tarifeleri ile belirlenir.
- Sürekli Pekiştirme (Continuous Reinforcement): Bu tarifede, istenen davranış her gerçekleştiğinde pekiştireç verilir. Yani, öğrenci doğru cevabı her verdiğinde öğretmen onu övüyorsa, bu tam olarak sürekli pekiştirmedir. Bu tarife, yeni bir davranışın kazandırılması aşamasında en etkili olanıdır çünkü öğrenci, davranış ile pekiştireç arasındaki bağlantıyı hızla kurar. Ancak, davranışın sönmeye (extinction) karşı direnci düşüktür; pekiştireç kesildiğinde davranış da hızla kaybolabilir.
- Sabit Oranlı Pekiştirme (Fixed-Ratio Reinforcement): Bu tarifede, belirli sayıda doğru tepkiden sonra pekiştireç verilir. Örneğin, her 5 doğru cevaptan sonra öğrencinin övülmesi sabit oranlı pekiştirmedir. Soru metninde "her doğru cevapta" denildiği için bu seçenek doğru değildir.
- Değişken Oranlı Pekiştirme (Variable-Ratio Reinforcement): Bu tarifede, pekiştireç, ortalama belirli bir sayıda tepkiden sonra, ancak her seferinde farklı sayıda tepkiden sonra verilir. Yani, bazen 3, bazen 7, bazen 5 doğru cevaptan sonra övgü gelmesi gibi. Kumar makineleri bu tarifenin en bilinen örneğidir. Bu tarife, davranışın sönmeye karşı en dirençli olduğu tarifedir. Soru metnindeki durumla uyuşmamaktadır.
- Sabit Aralıklı Pekiştirme (Fixed-Interval Reinforcement): Bu tarifede, belirli bir zaman aralığı geçtikten sonra verilen ilk doğru tepki pekiştirilir. Örneğin, her 10 dakikada bir verilen ilk doğru cevabın övülmesi gibi. Soru metninde zamandan değil, her doğru cevaptan bahsedildiği için bu seçenek de doğru değildir.
Öğretmenin her doğru cevapta öğrenciyi övmesi, davranışın her gerçekleştiğinde pekiştirildiği anlamına gelir. Bu durum, sürekli pekiştirmenin tanımına tam olarak uymaktadır.
Cevap A seçeneğidir.
