Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki önemli toprak bütünlüğü meselelerinden biri olan Hatay'ın anavatana katılması sürecini anlamamızı istiyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevaba ulaşalım:
- A) Lozan Antlaşması: Lozan Barış Antlaşması (1923), Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan ve bugünkü sınırlarımızın büyük bir kısmını belirleyen çok önemli bir antlaşmadır. Ancak, bu antlaşma Hatay'ı Türkiye sınırları dışında, Fransız Mandası altındaki Suriye toprakları içinde bırakmıştır. Dolayısıyla Hatay'ın Türkiye'ye katılması Lozan ile resmiyet kazanmamıştır.
- C) Hatay Antlaşması: Tarihte "Hatay Antlaşması" adıyla bilinen tek bir antlaşma yoktur. Hatay'ın Türkiye'ye katılması süreci, Türkiye ile Fransa arasında yapılan çeşitli diplomatik görüşmeler, anlaşmalar ve Hatay Devleti'nin kendi meclisinin aldığı kararla gerçekleşmiştir. Bu nedenle bu seçenek genel bir ifade olup doğru değildir.
- D) Montrö Boğazlar Sözleşmesi: Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki tam egemenliğini geri kazanmasını sağlayan uluslararası bir sözleşmedir. Bu sözleşmenin Hatay'ın Türkiye'ye katılmasıyla doğrudan bir ilgisi bulunmamaktadır.
- B) Ankara Antlaşması: 20 Ekim 1921 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti ile Fransa arasında imzalanan Ankara Antlaşması, Türkiye'nin güney sınırını belirleyen ve Hatay (o zamanki adıyla İskenderun Sancağı) için özel bir statü öngören ilk önemli uluslararası belgedir. Bu antlaşma ile Hatay, Fransız Mandası altındaki Suriye topraklarında kalmakla birlikte, Türk kültürü ve dilinin korunacağı, Türk parasının geçerli olacağı gibi özel haklar tanınmıştır. Bu antlaşma, Hatay'ın Türkiye ile olan bağını uluslararası düzeyde resmiyet kazandıran ve gelecekteki katılım sürecinin temelini atan ilk adımdır. Hatay'ın nihai olarak Türkiye'ye katılması 1939'da gerçekleşse de, bu sürecin diplomatik ve hukuki zemini 1921 Ankara Antlaşması ile atılmıştır. Bu nedenle, Hatay'ın Türkiye'ye katılması sürecinin "resmiyet kazanması"nda Ankara Antlaşması kilit bir rol oynamıştır.
Cevap B seçeneğidir.
