Mustafa Kemal Başkomutanlık görevini ne zaman bırakmıştır?
A) Sakarya Zaferi'nden sonra
B) Cumhuriyet'in ilanıyla
C) Lozan Antlaşması'ndan sonra
D) 29 Ekim 1923'te
Sevgili öğrenciler, bu soru Mustafa Kemal Atatürk'ün Kurtuluş Savaşı dönemindeki önemli görevlerinden biri olan Başkomutanlık görevinin ne zaman sona erdiğini anlamamızı istiyor. Bu görevin tarihsel bağlamını ve sona erme nedenini iyi kavramak, dönemi daha iyi anlamamızı sağlayacaktır.
- Başkomutanlık Görevinin Başlangıcı: Mustafa Kemal Paşa'ya Başkomutanlık yetkisi, Kurtuluş Savaşı'nın en kritik dönemlerinden biri olan Kütahya-Eskişehir Savaşları'ndaki yenilgilerin ardından, ordunun toparlanması ve savaşın kazanılması amacıyla 5 Ağustos 1921 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından verilmiştir. Bu yetki, başlangıçta 3 aylık bir süre için verilmiş, daha sonra süresiz hale getirilmiştir.
- Başkomutanlık Görevinin Önemi: Bu görevle Mustafa Kemal, ordunun tüm yetkilerini elinde toplamış ve Sakarya Meydan Muharebesi ile Büyük Taarruz gibi önemli zaferlere komuta etmiştir.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Sakarya Zaferi'nden sonra: Sakarya Zaferi (Eylül 1921), Mustafa Kemal Paşa Başkomutan iken kazanılmıştır. Bu zaferin ardından kendisine Mareşal rütbesi ve Gazi unvanı verilmiş, ancak Başkomutanlık görevi devam etmiştir. Dolayısıyla bu seçenek doğru değildir.
- B) Cumhuriyet'in ilanıyla: Cumhuriyet'in 29 Ekim 1923'te ilan edilmesiyle birlikte, devletin yönetim şekli değişmiş ve Mustafa Kemal Paşa Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir. Başkomutanlık görevi, Kurtuluş Savaşı'nın olağanüstü koşullarında verilen geçici ve özel bir yetkiydi. Cumhuriyet'in ilanı ve yeni devlet yapısının kurulmasıyla birlikte, bu özel yetki sona ermiş, askeri ve sivil tüm yetkiler Cumhurbaşkanlığı makamında toplanmıştır. Dolayısıyla, Başkomutanlık görevinin fiilen ve hukuken sona erdiği an, Cumhuriyet'in ilanıdır.
- C) Lozan Antlaşması'ndan sonra: Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923), Cumhuriyet'in ilanından önce imzalanmıştır. Bu dönemde de Mustafa Kemal Paşa'nın Başkomutanlık yetkisi devam etmekteydi. Dolayısıyla bu seçenek de doğru değildir.
- D) 29 Ekim 1923'te: 29 Ekim 1923, Cumhuriyet'in ilan edildiği tarihtir. Bu tarih, Başkomutanlık görevinin sona ermesiyle doğrudan ilişkilidir. Ancak soruda "ne zaman bırakmıştır" ifadesi, bir olayı işaret etmektedir. "Cumhuriyet'in ilanıyla" ifadesi, bu olayı daha genel ve kapsayıcı bir şekilde belirtir. Bu iki seçenek birbirine çok yakın olsa da, B seçeneği olayı ve sonucunu daha net ifade eder.
Mustafa Kemal'in Başkomutanlık görevi, Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasında hayati bir rol oynamış, ancak savaşın sona ermesi ve yeni Türk Devleti'nin kurulmasıyla birlikte bu özel yetki, devletin yeni yapısı içinde yerini almıştır. Cumhuriyet'in ilanı, bu değişimin en net göstergesidir.
Cevap B seçeneğidir.
