Biyoloji dersinde bir öğrenci hücre bölünmesi ile ilgili aşağıdaki gözlemleri yapmıştır:
- Mitoz bölünme süresi: 45 dakika
- Hücre sayısındaki artış: 16 kat
- Kromozom hareket yönü: kutuplara doğru
- Sıcaklık: 37°C
Bu gözlemlerde kaydedilen niceliklerden hangisi vektöreldir?
A) Mitoz bölünme süresi
B) Hücre sayısındaki artış
C) Kromozom hareket yönü
D) Sıcaklık
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, hücre bölünmesi sırasında yapılan gözlemlerden hangisinin vektörel bir nicelik olduğunu bulmamız isteniyor. Öncelikle fizik ve biyoloji gibi bilim dallarında sıkça karşılaştığımız skaler ve vektörel niceliklerin ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Skaler Nicelikler: Sadece büyüklüğü (sayısal değeri) ve birimi ile ifade edilebilen, yön bilgisi içermeyen niceliklerdir. Örneğin, kütle, zaman, sıcaklık, hacim, enerji, sürat, uzunluk.
- Vektörel Nicelikler: Hem büyüklüğü (sayısal değeri) hem de yönü olan niceliklerdir. Yön bilgisi olmadan tam olarak tanımlanamazlar. Örneğin, kuvvet, hız, ivme, yer değiştirme, momentum, ağırlık.
Şimdi verilen gözlemleri tek tek inceleyelim ve hangisinin vektörel olduğunu belirleyelim:
- A) Mitoz bölünme süresi (45 dakika): Süre, yani zaman, sadece bir büyüklüğe sahiptir (45 dakika). Zamanın belirli bir yönü yoktur. Bu nedenle skaler bir niceliktir.
- B) Hücre sayısındaki artış (16 kat): Hücre sayısındaki artış, bir oran veya sayısal bir büyüklüğü ifade eder. Bu artışın belirli bir yönü yoktur. Bu nedenle skaler bir niceliktir.
- C) Kromozom hareket yönü (kutuplara doğru): Burada "hareket yönü" ifadesi, kromozomların belirli bir doğrultuda ve yönde ("kutuplara doğru") hareket ettiğini açıkça belirtmektedir. Hareketin kendisi (hız veya yer değiştirme gibi) vektörel bir niceliktir ve burada yönü de belirtildiği için bu ifade vektöreldir.
- D) Sıcaklık (37°C): Sıcaklık, sadece bir büyüklüğe sahiptir (37°C). Sıcaklığın belirli bir yönü yoktur. Bu nedenle skaler bir niceliktir.
Yukarıdaki analizlere göre, sadece "Kromozom hareket yönü" hem bir büyüklüğü (hareketin kendisi) hem de bir yönü ("kutuplara doğru") içerdiği için vektörel bir niceliktir.
Cevap C seçeneğidir.
