Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, Türkçedeki "sesteş kök" kavramını anlamamız ve doğru seçeneği bulmamız isteniyor. Sesteş kökler, yazılışları ve okunuşları aynı olan ancak anlamları tamamen farklı olan köklerdir. Gelin, soruyu adım adım inceleyelim:
- Sesteş Kök Nedir?
Sesteş (eş sesli) kelimeler veya kökler, sesleri aynı olduğu halde anlamları farklı olan sözcüklerdir. Örneğin, "yüz" kelimesi hem bir organı (surat), hem bir sayıyı (100), hem de bir eylemi (yüzmek) ifade edebilir. İşte bu farklı anlamlardaki "yüz"ler sesteştir.
- Sorudaki Ana Kelime: "yol (gidiş yolu)"
Bize verilen ana kelime, bir yerden bir yere ulaşmak için kullanılan "yol" (cadde, patika, güzergah) anlamındaki isimdir. Biz bu "yol" kelimesiyle sesteş olan başka bir "yol" kelimesi arıyoruz.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) yol (yöntem): Bu "yol" kelimesi, bir işi yapma biçimi, tarzı veya yöntemi anlamına gelir (Örnek: "Bu işi yapmanın en kolay yolu budur."). "Yol (gidiş yolu)" ile "yol (yöntem)" kelimelerinin hem yazılışları hem de okunuşları aynıdır, ancak anlamları tamamen farklıdır. İkisi de isimdir. Bu, tam da aradığımız sesteşlik örneğidir.
- B) yolmak: "Yolmak" kelimesi, bir şeyi çekip koparmak, ayırmak anlamına gelen bir fiildir (Örnek: "Tavuk tüy yolmak", "Ot yolmak"). Bu kelimenin kökü olan "yol-" bir fiil köküdür. "Yol (gidiş yolu)" ise bir isim köküdür. Sesleri aynı olmasına rağmen türleri (isim/fiil) farklıdır ve anlamları tamamen ayrıdır. Bu da bir sesteşlik durumudur. Ancak soru, "yol" kelimesinin hangi *anlamıyla* sesteş olduğunu sorduğu için, A seçeneği "yol" isminin başka bir anlamını sunarak daha doğrudan bir eşleşme sağlar.
- C) yolluk: "Yolluk" kelimesi, yolculuk için hazırlanan yiyecek, içecek veya yolculuk masrafları için verilen para anlamına gelir. Bu kelime, "yol (gidiş yolu)" kelimesine "-luk" eki getirilerek türetilmiştir. Yani kökleri aynıdır, sesteş değildir.
- D) yolcu: "Yolcu" kelimesi, yolculuk eden kişi anlamına gelir. Bu kelime de "yol (gidiş yolu)" kelimesine "-cu" eki getirilerek türetilmiştir. Kökleri aynıdır, sesteş değildir.
- Sonuç:
Görüldüğü gibi, "yol (gidiş yolu)" kelimesiyle hem yazılışı hem de okunuşu aynı olup anlamı tamamen farklı olan "yol (yöntem)" kelimesi sesteş kök oluşturur.
Cevap A seçeneğidir.
