Aşağıdakilerden hangisi bir tekerleme örneğidir?
A) "Dandini dandini dastana, danalar girmiş bostana"
B) "Ah bu türküler, köy türküleri, ana sütü gibi candan, ana sütü gibi temiz"
C) "Elifin elması, beşiğin tıngır mıngırı"
D) "Ağlama gözlerim, mevlam kerimdir"
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden bir tekerleme örneğini bulmamız isteniyor. Öncelikle tekerlemenin ne olduğunu hatırlayalım:
- Tekerleme Nedir? Tekerlemeler, genellikle çocuk oyunlarında, masal başlangıçlarında veya sadece eğlence amacıyla söylenen, kafiyeli, ritmik ve bazen anlamsız gibi görünen kısa söz dizileridir. Amaçları dilin seslerini kullanarak hoş bir ritim ve akıcılık yaratmaktır. Genellikle tekrar eden sesler ve kelimeler içerirler.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) "Dandini dandini dastana, danalar girmiş bostana" Bu ifade, belirgin bir ritme ve kafiyeye sahiptir ("dastana" - "bostana"). Genellikle ninni olarak veya çocukları eğlendirmek için kullanılır. İçeriği biraz hayal ürünü ve eğlencelidir. Bu özellikleriyle tam bir tekerleme örneğidir.
- B) "Ah bu türküler, köy türküleri, ana sütü gibi candan, ana sütü gibi temiz" Bu ifade, türküleri öven, edebi ve duygusal bir anlatımdır. Şiirsel bir dil taşır, benzetmeler içerir ("ana sütü gibi candan/temiz"). Ancak tekerlemelerin sahip olduğu o oyunsu, ritmik ve bazen anlamsızlığı barındırmaz. Bu bir tekerleme değil, daha çok bir şiir veya şarkı sözü parçasıdır.
- C) "Elifin elması, beşiğin tıngır mıngırı" Bu ifade, iki farklı durumu betimleyen, kısa ve bağlantısız gibi görünen bir cümledir. Bir tekerlemede olması gereken o akıcı ritmi, kafiyeyi ve genellikle birbiriyle ilişkili, oyunsu kelime dizilimini tam olarak sağlamaz. Daha çok bir gözlem veya basit bir betimleme parçasıdır.
- D) "Ağlama gözlerim, mevlam kerimdir" Bu ifade, teselli edici, umut veren ve dini bir inancı yansıtan bir sözdür. Genellikle bir şarkıdan, atasözünden veya günlük konuşmadan alınmış olabilir. Tekerlemelerin eğlenceli, oyunsu ve ritmik yapısından uzaktır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Dandini dandini dastana, danalar girmiş bostana" ifadesinin tekerlemenin tüm özelliklerini taşıdığını görüyoruz: ritmik, kafiyeli ve oyunsu bir yapıya sahip.
Cevap A seçeneğidir.
