Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizgi (-) 'arasında, ve, ile' anlamında kullanılmıştır?
A) Ankara-İstanbul arası yaklaşık 450 kilometredir.
B) Beşiktaş-Fenerbahçe maçı bu akşam oynanacak.
C) 1980-1990 yılları arasında doğanlara X kuşağı denir.
D) Türkçe-İngilizce sözlük almayı düşünüyorum.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, kısa çizginin (-) "arasında, ve, ile" anlamlarını hangi cümlede taşıdığını bulmamız isteniyor. Kısa çizgi, Türkçede farklı görevlerde kullanılabilen önemli bir noktalama işaretidir. Bu görevlerden biri de iki kelime, sayı veya kavram arasında bir ilişki, birliktelik, karşıtlık veya aralık belirtmektir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Ankara-İstanbul arası yaklaşık 450 kilometredir.
- Burada kısa çizgi, "Ankara" ve "İstanbul" şehirlerini birbirine bağlamıştır. Cümlede zaten "arası" kelimesi kullanılarak mesafe belirtilmiştir. Yani kısa çizgi, "Ankara ile İstanbul" arasındaki mesafeyi ifade eden iki noktayı birleştirir. "Arası" kelimesi anlamı zaten açıkça belirttiği için, kısa çizgi burada doğrudan "arasında" kelimesinin yerine geçmekten çok, bu iki noktayı bir aralık olarak sunar.
- B) Beşiktaş-Fenerbahçe maçı bu akşam oynanacak.
- Bu cümlede kısa çizgi, "Beşiktaş" ve "Fenerbahçe" takımlarını birbirine bağlamıştır. Burada kısa çizgi, "Beşiktaş ile Fenerbahçe arasındaki maç" veya "Beşiktaş ve Fenerbahçe'nin maçı" anlamını doğrudan karşılar. Yani kısa çizgi, "ile" veya "arasındaki" kelimelerinin yerine geçerek bu anlamı kendisi taşır. Bu, kısa çizginin "arasında, ve, ile" anlamını en net ve doğrudan taşıdığı kullanımlardan biridir.
- C) 1980-1990 yılları arasında doğanlara X kuşağı denir.
- Bu cümlede kısa çizgi, "1980" ve "1990" yıllarını birbirine bağlamıştır. Tıpkı A seçeneğinde olduğu gibi, burada da "yılları arasında" ifadesi zaten açıkça kullanılmıştır. Kısa çizgi, bu iki yıl arasındaki dönemi belirtir ancak "arasında" kelimesinin anlamını doğrudan kendisi karşılamaktan çok, bu aralığı oluşturan başlangıç ve bitiş noktalarını gösterir.
- D) Türkçe-İngilizce sözlük almayı düşünüyorum.
- Bu cümlede kısa çizgi, "Türkçe" ve "İngilizce" dillerini birbirine bağlamıştır. Burada kısa çizgi, "Türkçe ve İngilizceyi içeren sözlük" veya "Türkçe ile İngilizce arasında çeviri yapan sözlük" anlamını taşır. Bu kullanım da "ve" veya "ile" anlamını doğrudan karşılar. B seçeneği gibi, burada da kısa çizgi anlamı kendisi taşır. Ancak B seçeneğindeki "arasındaki" ilişkisi (bir maçın iki takım arasında olması) daha belirgin ve yaygın bir "arasında" kullanımıdır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, A ve C seçeneklerinde kısa çizginin anlamı, cümlede zaten açıkça belirtilen "arası" veya "arasında" kelimeleriyle desteklenmektedir. Kısa çizgi, bu aralığın başlangıç ve bitiş noktalarını gösterir. Ancak B ve D seçeneklerinde kısa çizgi, "ile", "ve" veya "arasındaki" anlamlarını doğrudan kendisi taşır.
Özellikle B seçeneğinde, "Beşiktaş-Fenerbahçe maçı" ifadesi, "Beşiktaş ile Fenerbahçe arasındaki maç" anlamını en belirgin ve yaygın şekilde ifade eder. Kısa çizgi, burada "ile" veya "arasındaki" kelimelerinin yerine geçerek bu ilişkiyi çok net bir şekilde kurar.
Cevap B seçeneğidir.
