I. Hız vektörel, sürat skaler bir büyüklüktür
II. Ortalama hız, toplam yer değiştirmenin toplam zamana oranıdır
III. Birim zamanda alınan yol, sürat olarak tanımlanır
IV. m/s ve km/h ikisi de hız birimidir
Yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Sevgili öğrenciler, bu soruda hız ve sürat kavramlarını, tanımlarını ve birimlerini doğru bir şekilde anlamamız gerekiyor. Her bir ifadeyi tek tek inceleyelim:
I. Hız vektörel, sürat skaler bir büyüklüktür
Bu ifade doğrudur. Fizikte büyüklükler vektörel ve skaler olmak üzere ikiye ayrılır. Vektörel büyüklüklerin hem yönü hem de büyüklüğü varken, skaler büyüklüklerin sadece büyüklüğü vardır.
Hız (Velocity): Birim zamandaki yer değiştirmedir. Yer değiştirme, başlangıç noktası ile bitiş noktası arasındaki en kısa mesafeyi ve yönü gösteren vektörel bir büyüklüktür. Dolayısıyla hız da vektöreldir. Örneğin, "Doğu yönünde $50 \text{ km/h}$ hızla gidiyor."
Sürat (Speed): Birim zamanda alınan yoldur. Alınan yol, bir cismin katettiği toplam mesafeyi ifade eden skaler bir büyüklüktür. Süratin bir yönü yoktur, sadece büyüklüğü vardır. Örneğin, "Araba $50 \text{ km/h}$ süratle gidiyor."
Bu nedenle birinci ifade doğrudur.
II. Ortalama hız, toplam yer değiştirmenin toplam zamana oranıdır
Bu ifade de doğrudur. Ortalama hızın matematiksel tanımı tam olarak budur. Bir cismin belirli bir zaman aralığındaki ortalama hızı, o zaman aralığında yaptığı toplam yer değiştirmenin, bu yer değiştirmeyi gerçekleştirdiği toplam zamana bölünmesiyle bulunur. Formülü şu şekildedir: $\text{Ortalama Hız} = \frac{\text{Toplam Yer Değiştirme}}{\text{Toplam Zaman}}$.
Bu nedenle ikinci ifade doğrudur.
III. Birim zamanda alınan yol, sürat olarak tanımlanır
Bu ifade de doğrudur. Sürat, bir cismin birim zamanda ne kadar mesafe (yol) katettiğini gösteren skaler bir büyüklüktür. Yani, $\text{Sürat} = \frac{\text{Alınan Yol}}{\text{Zaman}}$. Bu, süratin temel tanımıdır.
Bu nedenle üçüncü ifade doğrudur.
IV. m/s ve km/h ikisi de hız birimidir
Bu ifade de doğrudur. Hız ve sürat için kullanılan birimler aynıdır çünkü ikisi de bir uzunluk biriminin bir zaman birimine oranıdır. Uluslararası Birim Sistemi'nde (SI) hız ve sürat için temel birim metre/saniye ($\text{m/s}$)dir. Ancak günlük hayatta ve diğer bağlamlarda kilometre/saat ($\text{km/h}$) de yaygın olarak kullanılır. Her iki birim de hem hızın hem de süratin büyüklüğünü ifade etmek için geçerlidir.
Bu nedenle dördüncü ifade doğrudur.
Yukarıdaki tüm ifadeler doğru olduğu için doğru seçenek D'dir.
Cevap D seçeneğidir.
