"ki" bağlacı, ilgi zamiri "ki" ve sıfat yapan "ki" arasındaki fark Test 1

Hangi cümlede 'ki' ilgi zamiri görevindedir?

A) O kadar yorgunum ki uyuyakalmışım.
B) Arabam bozuldu, onunki daha iyi çalışıyor.
C) Sokaktaki çocuklar top oynuyor.
D) Kitaptaki bilgiler çok değerli.

'Ki' ekinin Türkçede farklı görevleri vardır ve bu görevleri ayırt etmek, dil bilgisi konularında başarılı olmanın anahtarlarından biridir. Şimdi bu soruyu adım adım inceleyelim.

Türkçede üç farklı 'ki' türü bulunur:

• Bağlaç olan 'ki': Her zaman ayrı yazılır. İki cümleyi veya cümle değerindeki sözcükleri birbirine bağlar. Genellikle bir açıklama, sebep-sonuç ilişkisi veya pekiştirme anlamı katar. Örneğin: "Duydum ki geliyormuşsun."
• Sıfat yapan '-ki': Her zaman bitişik yazılır. Eklendiği sözcüğü sıfat yapar ve genellikle bir yer veya zaman bildirir. "Hangi?" sorusuna cevap verir. Örneğin: "Evdeki hesap çarşıya uymaz." (Hangi hesap? Evdeki hesap)
• İlgi zamiri olan '-ki': Her zaman bitişik yazılır. Bir ismin yerini tutar ve genellikle tamlayan eki (-ın, -in, -un, -ün) üzerine gelir. Bir varlığın veya kavramın kime ait olduğunu belirtir. Örneğin: "Benim kalemim kayboldu, seninki nerede?" (Seninki = senin kalemin)

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) O kadar yorgunum ki uyuyakalmışım.

  Buradaki 'ki' ayrı yazılmıştır ve iki cümleyi birbirine bağlamıştır. Bir sebep-sonuç ilişkisi kurmuştur (yorgunluk sebebiyle uyuyakalma). Bu nedenle bağlaç olan 'ki'dir.

• B) Arabam bozuldu, onunki daha iyi çalışıyor.

  Buradaki 'ki' bitişik yazılmıştır ve "onun arabası" anlamında kullanılarak bir ismin (araba) yerini tutmuştur. "-ın" tamlayan ekinden sonra gelmiştir. Bu nedenle ilgi zamiri olan '-ki'dir.

• C) Sokaktaki çocuklar top oynuyor.

  Buradaki '-ki' bitişik yazılmıştır ve "sokak" kelimesine eklenerek "çocuklar" ismini nitelemiştir. "Hangi çocuklar?" sorusuna "Sokaktaki çocuklar" cevabını verir. Bu nedenle sıfat yapan '-ki'dir.

• D) Kitaptaki bilgiler çok değerli.

  Buradaki '-ki' bitişik yazılmıştır ve "kitap" kelimesine eklenerek "bilgiler" ismini nitelemiştir. "Hangi bilgiler?" sorusuna "Kitaptaki bilgiler" cevabını verir. Bu nedenle sıfat yapan '-ki'dir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, 'ki'nin bir ismin yerini tutarak ilgi zamiri görevinde kullanıldığı cümle B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.