"ki" bağlacı, ilgi zamiri "ki" ve sıfat yapan "ki" arasındaki fark Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'ki' sıfat yapım eki olarak kullanılmıştır?

A) Öyle güzel söyledi ki herkes ağladı.
B) Benim kalemim kırıldı, seninkini alabilir miyim?
C) Akşamki yemek çok lezzetliydi.
D) O kadar hızlı koştu ki nefes nefese kaldı.

Bu soruda, Türkçede farklı görevlerde kullanılan 'ki' ekinin hangi cümlede sıfat yapım eki olarak kullanıldığını bulmamız isteniyor. 'Ki' eki Türkçede üç farklı şekilde karşımıza çıkabilir: bağlaç olan 'ki', ilgi zamiri olan 'ki' ve sıfat yapım eki olan '-ki'. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Öyle güzel söyledi ki herkes ağladı.

  Buradaki 'ki' ayrı yazılmıştır ve iki cümleyi birbirine bağlama görevi üstlenmiştir. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulsa da cümlenin yapısı devam eder. Bu, bağlaç olan 'ki'dir. Bağlaç olan 'ki'ler her zaman ayrı yazılır.

• B) Benim kalemim kırıldı, seninkini alabilir miyim?

  Buradaki 'ki' bitişik yazılmıştır ve "senin kalemin" ifadesinin yerini tutmuştur. Yani bir ismin (kalem) yerine kullanılmıştır. Bu, ilgi zamiri olan '-ki'dir. İlgi zamiri olan '-ki'ler her zaman bitişik yazılır ve bir ismin yerini tutar.

• C) Akşamki yemek çok lezzetliydi.

  Buradaki 'ki' bitişik yazılmıştır ve "akşam" kelimesine eklenerek "yemek" ismini nitelemiştir. "Hangi yemek?" sorusuna "Akşamki yemek" cevabını verir. Bir isme (yemek) "hangi?" sorusunu sorduğumuzda cevap veren kelime sıfattır. Dolayısıyla buradaki '-ki', "akşam" kelimesini sıfat yapan bir ektir. Bu, sıfat yapım eki olan '-ki'dir ve her zaman bitişik yazılır.

• D) O kadar hızlı koştu ki nefes nefese kaldı.

  Buradaki 'ki' de A seçeneğindeki gibi ayrı yazılmıştır ve iki cümleyi birbirine bağlama görevi üstlenmiştir. Bu da bağlaç olan 'ki'dir.

Gördüğümüz gibi, C seçeneğindeki 'ki' eki, "akşam" kelimesini "yemek" isminin sıfatı haline getirerek sıfat yapım eki görevini üstlenmiştir. Sıfat yapan -ki eki genellikle yer veya zaman bildiren kelimelere gelerek onları sıfat yapar.

Cevap C seçeneğidir.