'Ki' nin ilgi zamiri olduğu cümle hangisidir?
A) Öyle bir anlattı ki herkes hayran kaldı.
B) Bahçedeki çiçekler solmuş.
C) Benim arabam eski, seninki yeni.
D) Sabahtan beri çalışıyorum ki işler bitsin.
Sevgili öğrenciler, bu soruda 'ki' ekinin farklı görevlerini hatırlayacak ve ilgi zamiri olan 'ki'yi nasıl bulacağımızı öğreneceğiz. 'Ki'nin Türkçede üç farklı görevi vardır: bağlaç olan 'ki', sıfat yapan 'ki' ve ilgi zamiri olan 'ki'. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öyle bir anlattı ki herkes hayran kaldı.
- Buradaki 'ki' ayrı yazılmıştır.
- İki cümleyi birbirine bağlama görevi üstlenmiştir: "Öyle bir anlattı" ve "herkes hayran kaldı".
- Bu nedenle, buradaki 'ki' bağlaç olan 'ki'dir. Bağlaç olan 'ki' her zaman ayrı yazılır.
- B) Bahçedeki çiçekler solmuş.
- Buradaki 'ki' bitişik yazılmıştır.
- "Bahçedeki" kelimesi, "çiçekler" ismini nitelemektedir. Hangi çiçekler? Bahçede olan çiçekler.
- Bir ismin önüne gelerek onu niteleyen bir kelime türettiği için, buradaki 'ki' sıfat yapan 'ki'dir. Sıfat yapan 'ki' her zaman bitişik yazılır ve genellikle yer veya zaman bildirir.
- C) Benim arabam eski, seninki yeni.
- Buradaki 'ki' bitişik yazılmıştır.
- "Seninki" kelimesi, "senin araban" ifadesinin yerini tutmaktadır. Yani, "araba" isminin tekrar edilmesini engellemiş ve onun yerine geçmiştir.
- Bir ismin yerini tutan kelimelere zamir denir. Bu 'ki' de bir ismin yerini tuttuğu için ilgi zamiri olan 'ki'dir. İlgi zamiri olan 'ki' her zaman bitişik yazılır ve genellikle "-in, -im, -imiz" gibi iyelik eklerinden sonra gelir.
- D) Sabahtan beri çalışıyorum ki işler bitsin.
- Buradaki 'ki' ayrı yazılmıştır.
- "Sabahtan beri çalışıyorum" cümlesi ile "işler bitsin" cümlesini birbirine bağlamaktadır. Burada bir amaç-sonuç ilişkisi kurulmuştur.
- Bu nedenle, buradaki 'ki' de bağlaç olan 'ki'dir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, "seninki" kelimesindeki 'ki', "senin araban" ifadesinin yerini tutarak bir ismin yerine geçmiştir. Bu da onu ilgi zamiri yapar.
Cevap C seçeneğidir.
