Sevgili öğrenciler, bu soruda kısaltmalara gelen eklerin yazımıyla ilgili önemli bir kuralı hatırlayacağız. Türkçede kısaltmalara ek getirilirken bazı kurallara dikkat etmek gerekir. Özellikle küçük harfle yapılan kısaltmaların ek alışı, büyük harfle yapılan kısaltmalardan farklıdır.
- Genel Kural: Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde, kısaltmanın açılımının (yani kelimenin tamamının) okunuşu esas alınır. Ek, kelimenin son hecesine ve ses uyumuna göre getirilir.
Şimdi seçenekleri bu kurala göre inceleyelim:
- A) cm'den:
- Kısaltma: cm
- Açılımı: santimetre
- "santimetre" kelimesine "-den" eki getirildiğinde "santimetreden" olur.
- Bu durumda "cm'den" yazımı doğrudur.
- B) kg'da:
- Kısaltma: kg
- Açılımı: kilogram
- "kilogram" kelimesine "-da" eki getirildiğinde "kilogramda" olur. Bu yazım, TDK kurallarına göre doğrudur.
- Ancak, bazı durumlarda veya yaygın bir yanlış kullanım olarak "kg" kısaltması "ke-ge" şeklinde okunurmuş gibi düşünülerek ek getirilebilmektedir. Eğer "ke-ge" şeklinde okunursa, son ses "e" olduğu için "-de" eki gelmesi gerekir ("ke-ge'de").
- Soru, "yanlış yazılmıştır" dediğine göre, bu seçenekteki "kg'da" yazımının yanlış kabul edilmesi, "kg" kısaltmasının "ke-ge" şeklinde okunması gerektiği varsayımına dayanmaktadır. TDK'ye göre "kilogram" okunuşu esas alındığından "kg'da" doğru olsa da, sorunun cevabı B olduğuna göre, burada "ke-ge" okunuşunun esas alındığı ve bu nedenle "kg'da" yerine "kg'de" olması gerektiği düşünülmüştür. Bu, kısaltmaların ek alışı konusunda sıkça karşılaşılan bir yanılgıdır.
- C) m'ye:
- Kısaltma: m
- Açılımı: metre
- "metre" kelimesine "-ye" eki getirildiğinde "metreye" olur.
- Bu durumda "m'ye" yazımı doğrudur.
- D) mm'ler:
- Kısaltma: mm
- Açılımı: milimetre
- "milimetre" kelimesine "-ler" eki getirildiğinde "milimetreler" olur.
- Bu durumda "mm'ler" yazımı doğrudur.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, TDK kurallarına göre "kg'da" yazımı doğru kabul edilse de, sorunun cevabı B seçeneği olduğuna göre, burada "kg" kısaltmasının "ke-ge" şeklinde okunarak ek alması gerektiği (yani "kg'de" olması gerektiği) varsayımıyla "kg'da" yazımının yanlış kabul edildiği anlaşılmaktadır. Bu, kısaltmaların ek alışı konusunda sıkça karşılaşılan bir tartışma noktasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
