Bu soruda, bilginin doğruluğunu fayda ve işe yararlıkla ölçen felsefi görüşü bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve doğru cevaba ulaşalım:
- A) Rasyonalizm: Bu görüşe göre bilginin kaynağı akıl ve mantıktır. Doğru bilgiye deneyimlerden ziyade akıl yürütme ve doğuştan gelen fikirlerle ulaşılır. Bilginin doğruluğu akılsal tutarlılıkla ölçülür.
- B) Empirizm: Empirizme göre bilginin tek kaynağı deneyimlerdir. İnsan zihni doğuştan boş bir levha gibidir (tabula rasa) ve tüm bilgiler duyular aracılığıyla dış dünyadan edinilir. Bilginin doğruluğu deney ve gözlemle kanıtlanmasına bağlıdır.
- C) Septisizm: Şüphecilik olarak da bilinen septisizm, herhangi bir konuda kesin bilgiye ulaşılamayacağını savunur. İnsan aklının veya duyularının gerçeği tam olarak kavrayamayacağını iddia eder, bu yüzden kesin bir doğru yoktur.
- D) Kritisizm: Immanuel Kant tarafından geliştirilen kritisizm (eleştirel felsefe), rasyonalizm ve empirizmi uzlaştırmaya çalışır. Bilginin hem akıldan (kategoriler) hem de deneyimden (duyular) geldiğini savunur. Bilginin doğruluğu, aklın deneyim verilerini nasıl işlediğiyle ilgilidir.
- E) Pragmatizm: İşte aradığımız görüş! Pragmatizm, bilginin, düşüncelerin veya inançların doğruluğunu onların pratik sonuçlarına, faydalarına ve işe yararlıklarına göre değerlendirir. Bir bilginin doğru olması, onun gerçek hayatta işe yaraması, sorunları çözmesi veya belirli bir amaca hizmet etmesi anlamına gelir. Eğer bir fikir işe yarıyorsa, faydalıysa ve pratik sonuçlar doğuruyorsa doğrudur.
Soru metninde "Bilginin doğruluğunu fayda ve işe yararlıkla ölçen görüş" ifadesi doğrudan pragmatizmin temel tanımını vermektedir. Pragmatistler için bir fikrin değeri, onun pratik uygulamalarındaki başarısıyla ölçülür.
Cevap E seçeneğidir.
