Sevgili öğrenciler, bu soruda kimyasal bir olayın ne olduğunu ve fiziksel olaylardan farkını anlamamız gerekiyor. Gelin, adım adım inceleyelim:
- Kimyasal Olay (Kimyasal Değişim): Maddenin kimyasal yapısının değişerek yeni maddeler oluşturduğu olaylardır. Bu olaylarda maddenin iç yapısı, yani atomları arasındaki bağlar değişir ve farklı özelliklere sahip yeni maddeler ortaya çıkar. Genellikle geri döndürülmesi zordur. Örneğin, yanma, paslanma, çürüme gibi olaylar kimyasal değişimlerdir.
- Fiziksel Olay (Fiziksel Değişim): Maddenin sadece dış görünüşünün, halinin veya şeklinin değiştiği, ancak kimyasal yapısının değişmediği olaylardır. Bu olaylarda yeni bir madde oluşmaz. Genellikle geri döndürülebilir. Örneğin, erime, donma, buharlaşma, yırtılma, çözünme gibi olaylar fiziksel değişimlerdir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Buzun erimesi: Buz, suyun katı halidir ($H_2O$). Eridiğinde sıvı hale ($H_2O$) geçer. Bu olayda suyun kimyasal yapısı değişmez, sadece fiziksel hali (katıdan sıvıya) değişir. Bu nedenle fiziksel bir olaydır.
- B) Kağıdın yırtılması: Kağıt yırtıldığında hala kağıt olmaya devam eder. Sadece boyutu ve şekli değişir. Kimyasal yapısı değişmediği için fiziksel bir olaydır.
- C) Demirin paslanması: Demir (Fe), havadaki oksijen ($O_2$) ve nem ile tepkimeye girerek demir oksit ($Fe_2O_3$, yani pas) adı verilen yeni bir madde oluşturur. Pasın özellikleri demirinkinden tamamen farklıdır. Bu, maddenin kimyasal yapısının değiştiği bir süreçtir. Bu nedenle kimyasal bir olaydır.
- D) Tuzun suda çözünmesi: Tuz (örneğin sofra tuzu NaCl) suda çözündüğünde, tuz iyonlarına ($Na^+$ ve $Cl^-$) ayrılır ve su molekülleri tarafından çevrelenir. Ancak tuz hala tuzdur ve suyu buharlaştırdığımızda tuzu geri elde edebiliriz. Yeni bir kimyasal madde oluşmaz, sadece bir karışım meydana gelir. Bu nedenle fiziksel bir olaydır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, demirin paslanması olayı, maddenin kimyasal yapısının değişerek yeni bir madde oluşturduğu tek seçenektir.
Cevap C seçeneğidir.
