Entimem (Eksiltili kıyas) Test 1

Entimemde genellikle hangi öncül atlanır?

A) Küçük öncül
B) Büyük öncül
C) Sonuç
D) Hiçbiri, tüm öncüller belirtilir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soru, mantık derslerinde sıkça karşılaştığımız "entimem" kavramını anlamamızı gerektiriyor. Entimem, günlük konuşmalarımızda veya yazılarımızda sıklıkla kullandığımız, ancak farkında olmadığımız bir akıl yürütme biçimidir. Şimdi adım adım bu kavramı inceleyelim:

• 1. Entimem Nedir?

  Entimem, bir veya daha fazla öncülün (genellikle büyük öncülün) veya sonucun açıkça belirtilmediği, yani zımnen anlaşıldığı bir kısaltılmış tasım (syllogism) türüdür. Günlük hayatta, herkesin bildiği veya kolayca çıkarabileceği bilgileri tekrar etmemek için entimemleri kullanırız. Bu, iletişimi daha hızlı ve pratik hale getirir.

• 2. Tasım (Syllogism) Yapısı:

  Bir tasım, genellikle üç bölümden oluşur:

  • Büyük Öncül: Genel bir ifadeyi veya kuralı belirtir. (Örn: "Tüm insanlar ölümlüdür.")
  • Küçük Öncül: Büyük öncülün kapsamına giren belirli bir durumu veya bireyi belirtir. (Örn: "Sokrates bir insandır.")
  • Sonuç: İki öncülden mantıksal olarak çıkarılan yargıdır. (Örn: "O halde Sokrates ölümlüdür.")
• 3. Entimemde Atlanan Öncül:

  Entimemde, bu üç bölümden biri veya bazen ikisi atlanabilir. Ancak, en yaygın olarak atlanan kısım, genellikle genel bir doğruyu veya herkesçe bilinen bir kuralı ifade eden büyük öncüldür. Çünkü bu tür bir öncülün dinleyici veya okuyucu tarafından kolayca anlaşılacağı varsayılır.

• 4. Bir Örnekle Açıklayalım:

  Şu ifadeyi düşünün: "Sokrates ölümlüdür, çünkü o bir insandır."

  • Burada açıkça belirtilenler: "Sokrates bir insandır" (küçük öncül) ve "Sokrates ölümlüdür" (sonuç).
  • Peki, hangi öncül atlanmıştır? "Tüm insanlar ölümlüdür" öncülü atlanmıştır. Bu, herkesin bildiği genel bir gerçektir ve bu nedenle belirtilmesine gerek duyulmamıştır. İşte bu atlanan öncül, büyük öncüldür.
• 5. Neden Büyük Öncül Atlanır?

  Büyük öncül, genellikle genel bir ilke, yasa veya herkes tarafından kabul edilen bir gerçeği ifade ettiği için, dinleyicinin veya okuyucunun bu bilgiyi zaten bildiği varsayılır. Bu da iletişimi daha kısa ve etkili hale getirir.

Bu açıklamalardan sonra, entimemde genellikle atlanan öncülün büyük öncül olduğunu net bir şekilde görebiliriz.

Cevap B seçeneğidir.