Bir deniz yıldızının laboratuvar ortamında yapılan bir deneyde, kollarından biri kesilerek ayrı bir kaba konulmuştur. Bir süre sonra, kesilen koldan yeni bir deniz yıldızı oluştuğu gözlemlenmiştir.
Bu durumla ilgili olarak aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?
A) Deniz yıldızı, vejetatif üreme ile çoğalmıştır.
B) Bu olay, deniz yıldızının sadece doku yenileme yeteneğini gösterir.
C) Deniz yıldızının bu üreme şekli, rejenerasyonla üremeye örnektir.
D) Bu üreme şekli, genetik çeşitliliği artırır.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir deniz yıldızının kopan kolundan yeni bir deniz yıldızının oluşması durumu inceleniyor. Bu olayı doğru bir şekilde yorumlamak için biyolojideki temel üreme ve yenilenme kavramlarını hatırlayalım.
- Deneyde Ne Oldu? Deniz yıldızının bir kolu kesildi ve bu koldan tamamen yeni, eksiksiz bir deniz yıldızı gelişti. Bu, sadece bir yaranın iyileşmesi değil, yeni bir bireyin oluşması anlamına geliyor.
- A) Deniz yıldızı, vejetatif üreme ile çoğalmıştır.
- Vejetatif üreme, genellikle bitkilerde görülen, bitkinin kök, gövde, yaprak gibi vejetatif (eşeysel olmayan) kısımlarından yeni bitkilerin oluşmasıdır. Örneğin, çileğin sürünücü gövdesiyle çoğalması veya patatesin yumrusundan yeni patateslerin büyümesi.
- Deniz yıldızı bir hayvan olduğu için bu terim onun için uygun değildir. Bu nedenle A seçeneği yanlıştır.
- B) Bu olay, deniz yıldızının sadece doku yenileme yeteneğini gösterir.
- Deniz yıldızları gerçekten de doku yenileme (rejenerasyon) yeteneğine sahiptir; kopan kolunu yerine koyabilir. Ancak burada bahsedilen durum, kopan koldan yeni bir deniz yıldızının oluşmasıdır. Bu, sadece doku yenilemenin ötesinde, bir üreme şeklidir. Yani, bir bireyin eksik kısmını tamamlamanın yanı sıra, o eksik kısımdan yeni bir birey meydana gelmiştir.
- Bu nedenle B seçeneği, olayın tüm boyutunu açıklamadığı için eksik ve dolayısıyla yanlıştır.
- C) Deniz yıldızının bu üreme şekli, rejenerasyonla üremeye örnektir.
- Rejenerasyon (yenilenme), canlıların zarar gören veya kopan vücut kısımlarını onarma veya yerine koyma yeteneğidir. Bazı canlılarda bu yetenek o kadar gelişmiştir ki, kopan bir vücut parçasından tamamen yeni bir organizma oluşabilir. Bu duruma rejenerasyonla üreme denir.
- Deniz yıldızları, planaryalar ve bazı solucanlar bu şekilde üreyebilirler. Sorudaki durum, kopan koldan yeni bir deniz yıldızının oluşması tam da bu tanıma uymaktadır.
- Bu nedenle C seçeneği doğrudur.
- D) Bu üreme şekli, genetik çeşitliliği artırır.
- Rejenerasyonla üreme, eşeysiz üreme (aseksüel üreme) çeşitlerinden biridir. Eşeysiz üremede, tek bir ata canlıdan genetik olarak tamamen aynı (klon) yavrular oluşur.
- Genetik çeşitlilik, eşeyli üreme (iki farklı ebeveynin genlerinin birleşmesi) veya mutasyonlar yoluyla artırılır. Eşeysiz üreme genetik çeşitliliği artırmaz, aksine aynı genetik yapıya sahip bireylerin oluşmasını sağlar.
- Bu nedenle D seçeneği yanlıştır.
Cevap C seçeneğidir.
