Sevgili öğrenciler, bu soru rüzgârın yeryüzünü şekillendirme süreçlerinden biri olan biriktirme faaliyetleri sonucunda oluşan yer şekillerini anlamamızı istiyor. Özellikle belirli bir şekle sahip olan kumul tipini bulmamız gerekiyor.
- Rüzgârın Etkisi: Rüzgâr, taşıdığı kum ve toz gibi malzemeleri biriktirerek çeşitli yer şekilleri oluşturur. Bu şekillerden biri de kumullardır. Kumullar, rüzgârın esme yönüne, kumun miktarına ve bitki örtüsüne göre farklı tiplerde olabilir.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Barkan: Barkanlar, rüzgârın sürekli aynı yönden estiği ve kum miktarının az olduğu çöllerde oluşan, rüzgâr yönüne doğru boynuzları uzanan, hilal veya yarım ay şeklindeki kumullardır. Tam da soruda bahsedilen özelliklere uymaktadır.
- B) Kumul: Kumul, rüzgârın taşıdığı kumları biriktirmesiyle oluşan genel bir yer şekli adıdır. Barkan da bir kumul tipidir, ancak "kumul" tek başına belirli bir şekli ifade etmez, genel bir terimdir.
- C) Lös: Lös, rüzgârın taşıdığı ince taneli (silt boyutundaki) tozların geniş alanlarda birikmesiyle oluşan verimli topraklardır. Kumul değildir ve hilal şeklinde bir yapıya sahip değildir.
- D) Traverten: Travertenler, yer altından çıkan kalsiyum karbonatça zengin suların buharlaşması veya karbondioksit kaybetmesi sonucu çökelen kalkerli basamaklar ve setlerdir. Rüzgârın kum biriktirmesiyle oluşmazlar ve hilal şeklinde değildirler. Pamukkale travertenleri buna güzel bir örnektir.
- E) Tafoni: Tafoni, kayaların yüzeyinde ruzgar erozyonu ve kimyasal ayrışma gibi süreçlerle oluşan, oyuk, kovuk veya mağaracık şeklindeki boşluklardır. Kum birikimiyle oluşan bir yer şekli değildir.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, rüzgârın taşıdığı kum ve tozları biriktirmesiyle oluşan, hilal şeklindeki kumul tipi Barkan'dır.
Cevap A seçeneğidir.
