8. Sınıf Türkçe Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde özne, gizli öznedir?

A) Çocuklar bahçede oynuyor.
B) Kitabı dün akşam okudum.
C) Kuşlar dallarda ötüyor.
D) Yağmur bardaktan boşanırcasına yağıyor.

Bir cümlenin öznesini bulmak için yükleme "kim?" veya "ne?" sorularını sorarız. Gizli özne ise cümlede açıkça belirtilmeyen, ancak yüklemin çekiminden (şahıs ekinden) anlaşılan öznedir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Çocuklar bahçede oynuyor.

  Bu cümlede yüklem "oynuyor" fiilidir. "Kim oynuyor?" diye sorduğumuzda cevabı "Çocuklar" olarak alırız. "Çocuklar" kelimesi cümlede açıkça yazılı olduğu için bu, açık öznedir.

• B) Kitabı dün akşam okudum.

  Bu cümlede yüklem "okudum" fiilidir. "Kim okudu?" diye sorduğumuzda, fiilin sonundaki "-um" eki bize bu işi yapanın "ben" olduğunu gösterir. Ancak "ben" kelimesi cümlenin içinde açıkça yazılı değildir. İşte bu durumda, özne cümlede yer almadığı halde yüklemin çekiminden anlaşıldığı için bu bir gizli öznedir. Yani, bu cümlenin gizli öznesi "ben"dir.

• C) Kuşlar dallarda ötüyor.

  Bu cümlede yüklem "ötüyor" fiilidir. "Kim ötüyor?" diye sorduğumuzda cevabı "Kuşlar" olarak alırız. "Kuşlar" kelimesi cümlede açıkça yazılı olduğu için bu da açık öznedir.

• D) Yağmur bardaktan boşanırcasına yağıyor.

  Bu cümlede yüklem "yağıyor" fiilidir. "Ne yağıyor?" diye sorduğumuzda cevabı "Yağmur" olarak alırız. "Yağmur" kelimesi cümlede açıkça yazılı olduğu için bu da açık öznedir.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, öznenin cümlede açıkça belirtilmediği, ancak yüklemin çekiminden anlaşıldığı tek seçenek B seçeneğidir.

Cevap B seçeneğidir.