Hangi seçenekteki fiil, nesneye ihtiyaç duymadan anlamlı bir cümle oluşturur?
A) Öğrenci, ödevini yaptı.
B) Rüzgar, şiddetle esti.
C) Marangoz, tahtadan bir masa yaptı.
D) Yazar, yeni bir roman yazdı.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugünkü sorumuz, fiillerin cümledeki görevlerini ve nesne alıp almadıklarını anlamamızı gerektiren önemli bir dil bilgisi konusuna odaklanıyor. Bir fiilin nesneye ihtiyaç duyup duymadığına bakarak onun "geçişli" mi yoksa "geçişsiz" mi olduğunu anlayabiliriz. Geçişli fiiller, "kimi?" veya "neyi?" sorularına cevap veren bir nesneye ihtiyaç duyarken, geçişsiz fiiller bu sorulara cevap vermez ve nesne almadan da anlamlı bir cümle oluşturabilirler.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Öğrenci, ödevini yaptı.
- Buradaki fiil "yaptı"dır. "Öğrenci neyi yaptı?" diye sorduğumuzda "ödevini" cevabını alırız. "Ödevini" kelimesi cümlenin nesnesidir. Dolayısıyla bu fiil nesneye ihtiyaç duyar ve geçişli bir fiildir.
- B) Rüzgar, şiddetle esti.
- Buradaki fiil "esti"dir. "Rüzgar neyi esti?" veya "Rüzgar kimi esti?" diye sorduğumuzda herhangi bir cevap alamayız. "Şiddetle" kelimesi fiilin nasıl gerçekleştiğini belirten bir zarftır, nesne değildir. "Rüzgar esti." cümlesi tek başına da anlamlıdır. Bu fiil nesneye ihtiyaç duymaz ve geçişsiz bir fiildir.
- C) Marangoz, tahtadan bir masa yaptı.
- Buradaki fiil yine "yaptı"dır. "Marangoz neyi yaptı?" diye sorduğumuzda "bir masa" cevabını alırız. "Bir masa" kelimesi cümlenin nesnesidir. Bu fiil de nesneye ihtiyaç duyar ve geçişli bir fiildir.
- D) Yazar, yeni bir roman yazdı.
- Buradaki fiil "yazdı"dır. "Yazar neyi yazdı?" diye sorduğumuzda "yeni bir roman" cevabını alırız. "Yeni bir roman" kelime grubu cümlenin nesnesidir. Bu fiil de nesneye ihtiyaç duyar ve geçişli bir fiildir.
Gördüğümüz gibi, sadece "esti" fiili nesne almadan anlamlı bir cümle oluşturabilmektedir. Diğer fiillerin hepsi bir nesneye ihtiyaç duyar.
Cevap B seçeneğidir.
