- İvme Nedir? İvme, bir cismin hızındaki değişimin zamanla oranıdır. Hız hem büyüklük (sürat) hem de yön içerdiği için, ivme de hem hızın büyüklüğündeki değişimi hem de yönündeki değişimi ifade edebilir.
- Negatif İvme Ne Anlama Gelir? Negatif ivme, genellikle iki durumda karşımıza çıkar:
- Bir cisim pozitif yönde hareket ederken (örneğin ileri doğru) sürati azalıyorsa, ivmesi negatif yöndedir. Bu duruma "yavaşlama" denir.
- Bir cisim negatif yönde hareket ederken (örneğin geri doğru) sürati artıyorsa, ivmesi yine negatif yöndedir. Ancak günlük dilde ve temel fizikte "negatif ivme" denildiğinde genellikle ilk durum, yani cismin hareket yönüne zıt yönde bir ivmeye sahip olması ve dolayısıyla süratinin azalması kastedilir.
- Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Hızlanma: Hızlanma, bir cismin süratinin artması anlamına gelir. Bu, ivmenin hızla aynı yönde olduğu durumlarda gerçekleşir. Dolayısıyla, hızlanma her zaman negatif ivmeyi ifade etmez; pozitif ivmeyi de ifade edebilir.
- B) Yavaşlama: Yavaşlama, bir cismin süratinin azalması anlamına gelir. Bir cisim yavaşladığında, ivme vektörü hız vektörüne zıt yöndedir. Eğer hareket yönünü pozitif kabul edersek, bu durumda ivme negatif olur. Bu, negatif ivmenin en doğrudan ve yaygın ifadesidir.
- C) Sabit hızla hareket: Sabit hızla hareket eden bir cismin hızı değişmediği için ivmesi sıfırdır. Negatif ivmeyi ifade etmez.
- D) Dairesel hareket: Dairesel harekette, cismin sürati sabit olsa bile yönü sürekli değiştiği için bir ivme (merkezcil ivme) vardır. Ancak bu ivme, cismin süratini azaltan bir "negatif ivme" değildir; sadece yönünü değiştirir.
- E) Serbest düşme: Serbest düşme, yerçekimi ivmesi etkisiyle gerçekleşen bir harekettir. Yerçekimi ivmesi ($g \approx 9.8 \text{ m/s}^2$), cismin aşağı doğru hızlanmasına neden olur. Eğer yukarı yönü pozitif kabul edersek, yerçekimi ivmesi negatif ($ -g $) olur. Ancak "serbest düşme" kavramı, ivmenin kendisini değil, belirli bir ivme altındaki hareketi tanımlar. "Yavaşlama" ise ivmenin yönü ve etkisiyle doğrudan ilişkilidir. Bir cisim serbest düşerken hızlanır, yavaşlamaz (hava direnci ihmal edildiğinde).
Bu açıklamalar ışığında, bir cismin süratinin azalması durumu olan "yavaşlama", negatif ivmeyi en doğru ve genel şekilde ifade eder.
Cevap B seçeneğidir.
