Sevgili öğrenciler, bu soruda karstik arazilerde görülen bir aşınma şeklini bulmamız isteniyor. Öncelikle karstik arazilerin ne olduğunu ve nasıl oluştuğunu hatırlayalım:
- Karstik araziler, genellikle kalker (kireç taşı), jips (alçı taşı) ve dolomit gibi suda kolay çözünebilen kayaçların yaygın olduğu bölgelerdir. Bu kayaçlar, yer altı ve yer üstü suları tarafından kimyasal olarak aşındırılarak (çözünerek) kendine özgü yer şekilleri oluşturur.
- Bu yer şekillerine karstik şekiller denir ve hem aşınım (erozyon) hem de birikim (depozisyon) şekilleri olarak ikiye ayrılırlar.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Moren: Morenler, buzulların taşıdığı ve biriktirdiği çeşitli boyutlardaki kayaç ve toprak yığınlarıdır. Buzul aşındırması ve biriktirmesi sonucu oluşurlar. Dolayısıyla karstik bir şekil değildir.
- B) Delta: Deltalar, akarsuların taşıdığı alüvyonları denize, göle veya başka bir akarsuya döküldüğü yerde biriktirmesiyle oluşan üçgen veya yelpaze şeklindeki ovalardır. Akarsu biriktirme şeklidir, karstik değildir.
- C) Obruk: Obruklar, karstik bölgelerde yer altındaki mağara tavanlarının veya boşlukların çökmesiyle oluşan derin, dairesel veya elips şekilli çukurluklardır. Kalker gibi çözünebilen kayaçların yer altı suları tarafından aşındırılması (çözünmesi) sonucu oluşur ve bir aşınma (çökme) şeklidir. Bu nedenle karstik arazilerde görülen bir aşınma şeklidir.
- D) Barkan: Barkanlar, rüzgarın taşıdığı kumların birikmesiyle oluşan hilal şeklindeki kum tepeleridir. Çöllerde veya kumlu arazilerde rüzgar (eolik) biriktirme şeklidir, karstik değildir.
Bu bilgilere göre, karstik arazilerde görülen bir aşınma şekli Obruk'tur.
Cevap C seçeneğidir.
