Aşağıdaki paragrafın hangi cümlesinde 'edebi söyleyişin inceliğini yansıtmada' bir eksiklik veya anlatım bozukluğu vardır?
(I) Güneş, batarken gökyüzünü kızıl bir şölenle donatmıştı. (II) Kuşlar, günün yorgunluğunu üzerlerinden atmak için son şarkılarını fısıldıyordu. (III) Bu manzara, insanın içindeki hüzünleri alıp götüren bir sihir gibiydi. (IV) Akşam yemeği için annem çok lezzetli yemekler yapmıştı. (V) Her bir renk, bir fırça darbesi gibi ruhuma işliyordu.
A) I
B) II
C) III
D) IV
E) V
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, verilen paragraftaki cümleler arasında edebi söyleyişin inceliğini yansıtmada eksiklik olan veya anlatım bozukluğu içeren cümleyi bulmamız isteniyor. Edebi söyleyiş, bir metne sanatsal bir değer katan, okuyucunun zihninde imgeler oluşturan, duyguları harekete geçiren, benzetmeler, mecazlar, kişileştirmeler gibi edebi sanatları barındıran anlatım biçimidir. Şimdi her bir cümleyi bu açıdan inceleyelim:
- (I) Güneş, batarken gökyüzünü kızıl bir şölenle donatmıştı. Bu cümlede "kızıl bir şölen" ifadesi, güneşin batışını görsel ve işitsel bir şölen gibi betimleyerek güçlü bir mecaz kullanmıştır. Bu, edebi bir söyleyiştir ve incelik barındırır.
- (II) Kuşlar, günün yorgunluğunu üzerlerinden atmak için son şarkılarını fısıldıyordu. "Kuşların yorgunluğunu atması" ve "şarkılarını fısıldaması" ifadeleri, kuşlara insani özellikler atfederek kişileştirme sanatı içermektedir. Bu da edebi bir anlatımdır ve incelik taşır.
- (III) Bu manzara, insanın içindeki hüzünleri alıp götüren bir sihir gibiydi. "Hüzünleri alıp götüren bir sihir gibi" benzetmesi (teşbih), manzaranın insan üzerindeki etkisini soyut ve güçlü bir şekilde ifade etmektedir. Bu da edebi bir söyleyiştir ve inceliklidir.
- (IV) Akşam yemeği için annem çok lezzetli yemekler yapmıştı. Bu cümle, günlük hayatta sıkça kullanılan, sade ve doğrudan bir ifadedir. Herhangi bir edebi sanat (benzetme, mecaz, kişileştirme vb.) içermemektedir. Duygusal bir derinlik veya sanatsal bir betimleme yerine, sadece bir durumu bildirmektedir. Diğer cümlelerin aksine, edebi söyleyişin inceliğinden yoksundur. Bu bir anlatım bozukluğu değildir, ancak edebi bir metin içinde diğer cümlelere göre sanatsal değer açısından zayıf kalmaktadır.
- (V) Her bir renk, bir fırça darbesi gibi ruhuma işliyordu. "Bir fırça darbesi gibi" benzetmesi ve "ruhuma işliyordu" ifadesi, renklerin kişi üzerindeki derin etkisini sanatsal bir dille anlatmaktadır. Bu da edebi bir söyleyiştir ve inceliklidir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, (I), (II), (III) ve (V) numaralı cümlelerin edebi sanatlarla zenginleştirilmiş, sanatsal ve incelikli bir anlatıma sahip olduğu görülmektedir. Ancak (IV) numaralı cümle, bu edebi incelikten uzak, sıradan ve bilgilendirici bir nitelik taşımaktadır. Bu nedenle, edebi söyleyişin inceliğini yansıtmada eksiklik olan cümle (IV) numaralı cümledir.
Cevap D seçeneğidir.
