Osmanlı Devleti'nde 18. yüzyıldan itibaren askeri alanda yapılan ıslahatların temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yeni ticaret yolları bulmak
B) Avrupa'daki bilimsel gelişmeleri takip etmek
C) Avrupa orduları karşısında alınan yenilgileri durdurmak
D) Tarımsal üretimi artırmak
Sevgili öğrenciler,
Bu soru, Osmanlı Devleti'nin 18. yüzyıldaki durumunu ve bu dönemde yapılan askeri ıslahatların (yeniliklerin) temel nedenini anlamamızı istiyor. Hadi seçenekleri tek tek inceleyelim ve doğru cevabı bulalım:
- A) Yeni ticaret yolları bulmak: Bu seçenek, daha çok coğrafi keşifler döneminde veya ekonomik nedenlerle ortaya çıkan bir amaçtır. 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin temel askeri ıslahat amacı yeni ticaret yolları bulmak değil, mevcut gücünü korumak ve kayıpları durdurmaktı. Bu nedenle A seçeneği doğru değildir.
- B) Avrupa'daki bilimsel gelişmeleri takip etmek: Avrupa'daki bilimsel gelişmelerin takip edilmesi, askeri teknolojinin gelişimi için önemli olsa da, bu doğrudan askeri ıslahatların temel amacı değildir. Bilimsel gelişmeler, askeri alandaki yeniliklere bir araç olabilir ancak asıl amaç, ordunun savaş gücünü artırmaktır. Bu nedenle B seçeneği de temel amacı tam olarak yansıtmamaktadır.
- C) Avrupa orduları karşısında alınan yenilgileri durdurmak: 18. yüzyıl, Osmanlı Devleti için Avrupa karşısında askeri üstünlüğünü kaybetmeye başladığı ve sıkça yenilgiler aldığı bir dönemdir. Özellikle Avusturya ve Rusya gibi güçler karşısında toprak kayıpları yaşanmıştır. Bu yenilgiler, Osmanlı yöneticilerini ordunun eski gücüne kavuşması ve Avrupa ordularıyla rekabet edebilmesi için askeri alanda köklü değişiklikler yapmaya itmiştir. Yani, ıslahatların temel amacı, bu kötü gidişatı durdurmak ve askeri gücü yeniden tesis etmekti. Bu seçenek, dönemin gerçekliğini ve ıslahatların ana motivasyonunu en iyi şekilde ifade etmektedir.
- D) Tarımsal üretimi artırmak: Tarımsal üretim, bir devletin ekonomisi için çok önemli olsa da, doğrudan askeri alanda yapılan ıslahatların amacı değildir. Tarımsal üretimdeki artış, dolaylı olarak orduya daha fazla kaynak sağlayabilir ancak askeri ıslahatlar doğrudan ordunun yapısını, eğitimini, silahlarını ve stratejilerini hedef alır. Bu nedenle D seçeneği de doğru değildir.
Gördüğümüz gibi, 18. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin askeri alanda yaptığı yeniliklerin en önemli ve acil nedeni, Avrupa devletleri karşısında alınan ağır yenilgilerdi. Bu yenilgiler, devletin varlığını tehdit eder hale gelmiş ve askeri alanda köklü değişiklikleri zorunlu kılmıştır.
Cevap C seçeneğidir.
