🎓 7. sınıf sosyal bilgiler 1. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 4 - Ders Notu
Sevgili öğrenciler, bu ders notu, 7. sınıf sosyal bilgiler 1. dönem 2. yazılı sınavında karşılaşabileceğiniz ana konuları basitleştirerek özetlemektedir. Sınavınızda başarılar dileriz!
📌 İletişim ve İnsan İlişkileri
İletişim, insanlar arasında duygu, düşünce ve bilgilerin çeşitli yollarla aktarılmasıdır. Sağlıklı bir toplum ve birey için etkili iletişim çok önemlidir.
- Olumlu İletişim: Empati kurma, aktif dinleme, ben dili kullanma, göz teması kurma, saygılı ve anlayışlı olma gibi unsurları içerir.
- Olumsuz İletişim: Sen dili kullanma, yargılama, eleştirme, alay etme, dinlememe, önyargılı olma gibi unsurları içerir ve iletişimi bozar.
- Beden Dili: Sözsüz iletişimin en önemli parçasıdır. Jestler, mimikler, duruş ve göz teması gibi unsurları kapsar.
- Kitle İletişim Araçları: Radyo, televizyon, gazete, dergi ve internet gibi geniş kitlelere ulaşan araçlardır. Bilgilendirme, eğlendirme, kamuoyu oluşturma gibi işlevleri vardır.
- Haber Alma Hakkı: Herkesin doğru ve tarafsız bilgiye ulaşma hakkıdır.
- Özel Hayatın Gizliliği: Kişinin özel yaşamının başkaları tarafından ihlal edilememesi hakkıdır. Kitle iletişim araçları bu hakkı ihlal etmemelidir.
- RTÜK (Radyo ve Televizyon Üst Kurulu): Türkiye'de radyo ve televizyon yayınlarını denetleyen ve düzenleyen kuruluştur.
💡 İpucu: "Ben dili" (örn: "Beni dinlemediğinde üzülüyorum.") karşıdaki kişiyi suçlamadan kendi duygularınızı ifade etmenizi sağlar. "Sen dili" (örn: "Sen beni hiç dinlemiyorsun!") ise genellikle suçlayıcıdır ve iletişimi tıkar.
📌 İlk Türk Devletleri (Orta Asya Türk Tarihi)
Türklerin ilk anavatanı Orta Asya'dır. Burada Göktürkler ve Uygurlar gibi önemli devletler kurmuşlardır.
- Orta Asya Coğrafyası: Geniş bozkırlar, sert iklim koşulları. Bu durum Türklerin konar-göçer yaşam tarzını benimsemesine neden olmuştur.
- Konar-Göçer Yaşam: Hayvancılıkla uğraşma, çadırlarda yaşama, sürekli yer değiştirme. Bu yaşam tarzı, Türklerin savaşçı özelliklerini ve teşkilatçılıklarını geliştirmiştir.
- Kut Anlayışı: Hükümdarlığın Tanrı tarafından verildiğine inanılması. Bu, hükümdarın yetkisini meşrulaştırırdı.
- Kurultay: Devlet işlerinin görüşüldüğü, önemli kararların alındığı meclis.
- Göktürkler: Türk adını kullanan ilk devlettir. Orhun Yazıtları, Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı örnekleridir.
- Uygurlar: Maniheizm dinini kabul ederek yerleşik yaşama geçtiler. Bu durum savaşçı özelliklerini zayıflatırken, mimari, sanat ve tarımda gelişmelerini sağladı. Matbaayı kullanan ilk Türk devletlerinden biridir.
⚠️ Dikkat: Göktürkler konar-göçer yaşamı sürdürürken, Uygurlar din değişikliğiyle birlikte yerleşik hayata geçmiştir. Bu, iki devlet arasındaki temel farklardan biridir.
📌 İslamiyet'in Doğuşu ve Yayılışı
İslamiyet, 7. yüzyılda Arap Yarımadası'nda ortaya çıkmış ve kısa sürede geniş coğrafyalara yayılmıştır.
- Arap Yarımadası: İslamiyet öncesi dönemde kabileler halinde yaşayan, putperestliğin yaygın olduğu bir bölgeydi.
- Hz. Muhammed: İslam dininin peygamberidir. Mekke'de doğmuş, 610 yılında peygamberlik görevi kendisine verilmiştir.
- Hicret (622): Hz. Muhammed ve Müslümanların Mekke'den Medine'ye göç etmesi olayıdır. İslam takviminin başlangıcı sayılır.
- Medine Sözleşmesi: Medine'deki farklı inanç ve kabilelerin bir arada yaşamasını düzenleyen, ilk yazılı anayasa niteliğindeki belgedir.
- Dört Halife Dönemi: Hz. Muhammed'in vefatından sonra İslam Devleti'ni yöneten Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali dönemleridir. Bu dönemde İslamiyet hızla yayılmıştır.
💡 İpucu: Hicret, sadece bir göç olayı değil, aynı zamanda İslam topluluğunun siyasi ve sosyal bir güç olarak örgütlenmeye başladığı önemli bir dönüm noktasıdır.
📌 Türklerin İslamiyet'i Kabulü ve İlk Türk-İslam Devletleri
Türkler, 8. yüzyıldan itibaren İslamiyet'i benimsemeye başlamış ve bu durum Türk tarihinde yeni bir dönemi başlatmıştır.
- Talas Savaşı (751): Abbasiler ile Çinliler arasında yapılan bu savaşta, Karluk Türkleri Abbasilerin yanında yer alarak Müslümanların zaferine katkıda bulunmuştur. Bu savaş, Türk-İslam ilişkilerini hızlandırmıştır.
- Türklerin İslamiyet'i Kabul Nedenleri: İslamiyet'in cihan hakimiyeti anlayışının Türklerin dünya hakimiyeti düşüncesine benzemesi, tek tanrı inancının Türklerin Gök Tanrı inancına yakın olması, ahlaki değerlerin benzerliği.
- Karahanlılar (840-1212): Orta Asya'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir. Resmi dilleri Türkçeydi ve Türk kültürünü korumaya önem verdiler. Ribat adı verilen kervansaraylar inşa ettiler.
- Gazneliler (963-1187): Afganistan'da kurulmuş, en parlak dönemini Gazneli Mahmut zamanında yaşamıştır. Gazneli Mahmut, Hindistan'a birçok sefer düzenleyerek İslamiyet'in bu coğrafyada yayılmasını sağlamıştır.
- Büyük Selçuklu Devleti (1040-1157): Tuğrul Bey tarafından Dandanakan Savaşı ile kurulmuştur. Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşmasında önemli rol oynamışlardır. Nizamiye Medreseleri'ni kurarak eğitim ve bilime büyük önem vermişlerdir.
⚠️ Dikkat: Türklerin İslamiyet'i kabulü, sadece dinî bir değişim değil, aynı zamanda siyasi, sosyal ve kültürel alanlarda da büyük dönüşümlere yol açmıştır. Bu dönemde kurulan devletler, Türk-İslam medeniyetinin temellerini atmıştır.
